Nee tegen het ‘verkeerde soort populisme’

(redactie)

De uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 is door velen begroet als een afwijzing van Wilders, omdat hier het ‘verkeerde soort populisme’ zou zijn verslagen. Maar door wat? Door een ‘goed soort populisme’? Want steeds meer klinken de leuzen van Wilders door in de programma’s van met name VVD en CDA.

Tijdens de verkiezingen van 2012 deden twee van de tien verkiezingsprogramma’s beloften die in strijd zijn met bestaande rechten en vrijheden. Volgens de Orde van Advocaten zijn dat er inmiddels al vijf van de dertien.

In dit opzicht biedt de overwinning op Wilders, en hoe die behaald werd, minder reden tot optimisme dan velen denken.

Lees verder

Leestafel alfabetisch

Dit zijn de tot nu toe besproken teksten van onze kleine bibliotheek over oud en nieuw fascisme. Klik op de naam van de auteur om bij de desbetreffende bespreking te komen.

Bréville, Benoît. ‘Islamophobie ou prolophobie?’ Le Monde Diplomatique (februari) (2015).

Halper, Jeff. War Against the People. Israel, the Palestinians and Global Pacification. London: Pluto Books, 2015.

Lees verder

Rechts populisme en autoritaire staat: in de Weimar-republiek en nu.

Kees van der Pijl

Het grote gevaar van de huidige politieke ontwikkeling is het bij elkaar komen van een massa ontevredenen die hun heil zoeken bij rechts-populistische politieke partijen en bewegingen; en de uitbouw van een autoritaire staat. In Nederland zien we enerzijds Wilders en anderen die de ontevredenheid mobiliseren door thema’s als vreemdelingenhaat uit de taboesfeer te halen. Politieke en sociale omgangsvormen verruwen, het beschimpen van mensen op grond van huidskleur of geloof wint terrein.

Anderzijds zijn de partijen van het ‘midden’ bezig de repressieve staatsmacht uit te bouwen en roeren ze de oorlogstrom. De ontwerp-sleepnetwet van Plasterk (PvdA) herinnert eraan dat mocht Wilders ooit aan de regering komen, de instrumenten om een autoritaire staat in te voeren voor hem klaar liggen. Aangenomen door het ‘nep-parlement’ in een klimaat van angst voor ‘terrorisme’ en ‘Poetin’, waardoor allerlei verslechteringen kunnen worden doorgevoerd.Franz Neumann, Behemoth: The Structure and Practice of National ...

Welke historische parallellen zijn er met de jaren dertig?

Direct na de machtsovername van Hitler analyseerde de sociaal-democratische jurist Franz Neumann hoe de opkomst van de nazi’s mogelijk was gemaakt. Daarna zocht hij een goed heenkomen in de VS, waar hij later zijn beroemd geworden boek over de nazi-staat, Behemoth, zou publiceren. 

Lees verder

Waarom vreemdelingenhaat in Nederland?

Onderstaande tekst is gebaseerd op de bijdrage van de schrijver aan het driedaagse congres Rechte Politik in Europa van de Duitse vakbond IG Metall, dat van 23 tot 25 november jl. gehouden werd in Saarbrücken. Op de eerste dag werd na de inleidingen van functionarissen van de bond (2,9 miljoen leden) een overzicht van uiterst rechts gegeven in verschillende Europese landen. Op een forumdiscussie diezelfde avond, uitgezonden door de radio van Saarland, verklaarde de vice-premier van Saarland dat haar partij, de SPD, al 150 jaar onwrikbaar vasthoudt aan de grondwaarden van mensenrechten en solidariteit. Dit laatste overtuigde echter niet alle aanwezigen en was mede aanleiding om op de tweede dag, toen Frankrijk, Nederland en Duitsland zelf aan de orde kwamen, hierop nader in te gaan. Het was een vakbondscongres dat Nederlandse navolging verdient.

Kees van der Pijl

De situatie inzake uiterst rechts in Nederland is een aspect van een veel algemenere toestand, namelijk de systeemcrisis van het liberale kapitalisme waarin het Westen zich bevindt. Wilders is daarbij maar een symptoom.

Het kapitalisme van na de Tweede Wereldoorlog was gebaseerd op een klassencompromis tussen kapitaal en arbeid. De sociaal-democratie en de vakbonden, met de toen nog bloeiende industrie, vormden de kern daarvan.

Inmiddels heeft het georganiseerde kapitalisme en de daarbij horende sociale bescherming plaatsgemaakt voor een roofkapitalisme dat de maatschappij niets meer te bieden heeft. Het gebouw van de Industriebond FNV in Amsterdam, ooit een geduchte partij in de CAO-onderhandelingen, is nu een hotel.

Lees verder

De grenzen dicht? Goed idee (3) Stop de buitenlandse financiering van culturele en politieke groepen

Waar rechts-populisten de grenzen willen sluiten voor vluchtelingen en arbeidsmigranten, ziet het Comité van Waakzaamheid vooral drie andere dreigingen vanuit het buitenland: speculatief kapitaal, schimmige afluisterdiensten en duistere geldstromen (naar culturele en politieke instellingen). Hier het laatste uit een serie van drie artikelen.

Kees van der Pijl

Door de recente couppoging in Turkije is de bemoeienis van Ankara met de verhoudingen in Nederland weer in het nieuws gekomen. Deze poging is door Erdoğan op het conto van de Gülen-beweging geschreven, waardoor de tegenstellingen tussen Turkse Nederlanders hoog zijn opgelaaid.

Nu valt het te betwijfelen of de geestelijk leider Gülen, die in de hele wereld culturele en onderwijsinstellingen subsidieert, inderdaad achter de couppoging zit.  Maar de hierheen geïmmigreerde Turken van het platteland (overwegend Erdoğan-aanhangers) verschillen wel degelijk van hun meer verstedelijkte landgenoten met een middenklasse-achtergrond (vaak op Gülen geöriënteerd als zij moslims zijn). En die tegenstellingen worden vanuit het buitenland aangewakkerd.

De Gülen-aanhang is gericht op integratie. Erdoğan en zijn AKP willen echter dat de 6,5 miljoen in het buitenland levende Turken juist aan de eigen taal en cultuur vasthouden. Vanuit Turkije worden daarom in Nederland circa 150 moskeeën gefinancierd en bestuurd, plus nog eens zo’n honderd Milli Görüs-moskeeën, en circa 1500 stichtingen en verenigingen.

Zo wordt de integratie van Turkse Nederlanders tegengegaan. Nu betekent verzet tegen integratie vaak dat men de voorwaarden wil verbeteren waaronder deze integratie moet plaatsvinden. Bij de PvdA-afsplitsing DENK lijkt dat zeker het geval. Of de partij dat louter met Nederlandse middelen wenst te bereiken of ook met steun van Ankara, is echter van groot belang.

Hoe gevaarlijk buitenlandse bemoeienis met de verhoudingen binnen Nederland is, wordt pas goed duidelijk als we kijken naar Geert Wilders.

Lees verder

Klassentegenstellingen herontdekt na Oekraïne-referendum

Kees van der Pijl

Het referendum over het EU-Associatieverdrag met Oekraïne van 6 april 2016 is met een Nee beslecht.

Laat niemand zich troosten met de gedachte dat er maar 32 procent van de kiezers is opgekomen, al is daarmee de opkomstdrempel wel degelijk gehaald. Van de niet-stemmers zou volgens onderzoek van de NOS immers maar liefst een kwart zijn thuisgebleven omdat men ervan uitging dat de regering toch niets met de uitslag zou doen. Daar heeft het na de afwijzing in de Tweede Kamer van de motie-Van Bommel om de ratificatiewet in te trekken, dan ook weer alle schijn van.

De uitslag heeft ook geleid tot de (her)ontdekking van de klassentegenstellingen in onze maatschappij.

In Trouw, dat in de campagne consequent voor het Ja is opgekomen, werd op 8 april de balans opgemaakt. ‘De kiezers bij het referendum lieten zich veel minder leiden door hun partijvoorkeur dan door andere factoren. Opleiding speelt een grote rol. De woonomgeving ook.’ Kortom, er zijn klassenverschillen. Een geciteerde ‘electoraal geograaf’ spreekt zelfs van ‘soorten mensen’.

Lees verder

‘Wij zijn Dirk van Nimwegen en de stakers van toen veel verschuldigd’

Roel Walraven

Op 25 februari 2016 werd Dirk van Nimwegen, die 75 jaar geleden opriep tot de Februaristaking tegen de jodenvervolging, herdacht bij de plaquette in de Borgerstraat in Amsterdam Oud-West. Hier sprak in aanwezigheid van vele leerlingen van de Annie M.G. Schmidtschool en anderen Roel Walraven, lid van het Comité van Waakzaamheid tegen Herlevend Fascisme.

Vorige week heb ik jullie in de klas verteld over de Tweede Wereldoorlog. Hoe voor Nederland op 10 mei 1945 de oorlog begon. Hoe in de havens van IJmuiden, Scheveningen en Katwijk veel mensen probeerden mee te komen op de overvolle schepen naar Engeland. en hoe velen op de kade moesten achterblijven. Dit waren Nederlandse vluchtelingen voor de oorlog, voor het geweld en voor de dreiging van de dood. Ze kregen in Engeland hulp en steun. Dat doet ons denken aan alle mensen die nu bij ons steun en hulp zoeken.

Wij herdenken vandaag de Februaristaking 1941, die gericht was tegen de vervolging en deportatie van onze joodse landgenoten uit Amsterdam en omgeving. Van hen die niet konden of wilden vluchten.

Het is dit jaar om twee redenen een bijzondere herdenking. De staking is nu 75 jaar geleden – de jongste nog levende stakers waren toen 15 jaar en zijn inmiddels 90 jaar oud. Maar belangrijker nog: juist in deze tijd is het opnieuw nodig om ons te keren tegen racisme en vreemdelingenhaat.

Lees verder

PVV-krans bij Februaristaking (2)

Roel Walraven 

Beste Enno Neef,

Wat u in uw brief signaleert, is al eerder in een andere vorm gebeurd. In 2011 kwam plotseling het PVV-Statenlid Hero Brinkman bij de herdenking op het Jonas Daniël Meijerplein. Mensen die hem herkenden hebben er toen voor gezorgd dat hij heel snel weer vertrok. Nu herhaalt de PVV dit met bloemen; maar van een club die zoveel racisme en vreemdelingenhaat uitstraalt horen die daar niet te liggen. Zo probeert de PVV zich als een normale politieke stroming voor te doen, met dezelfde mening als de anderen die daar bij de herdenking staan. Dat is het gevaar dat ons bedreigt: dat we het bestaan van opvattingen als van de PVV normaal gaan vinden, in plaats van ze te bestrijden.

Op Jonas Daniël Meijerplein staat de DokwerkerIk ben wat ouder dan u. Ik werd in 1930 geboren en ben door mijn ouders, actieve communisten, al heel vroegtijdig bij de strijd tegen het fascisme betrokken. Als 7-jarige liep ik al langs de buren en de winkeliers met een steunlijst voor hulp aan de Spaanse kinderen tijdens de burgeroorlog. Later kregen wij Duitse communisten in huis die gevlucht waren voor het Hitlerregime. U begrijpt dat zich dat tijdens de oorlog in de illegaliteit heeft voortgezet. Mijn ouders hadden al vroeg gewaarschuwd voor de gevaren; hun generatie heeft de latere terreur niet kunnen voorkomen.

Lees verder

PVV-krans bij Februaristaking (1)

Enno Neef

Beste Roel Walraven,

Op 25 februari om 11 uur stonden de trams in Amsterdam een minuut stil om de Februaristaking van 1941 te herdenken. In een tram voor de Wiegbrug in West hoorde ik de woorden van burgemeester Eberhard van der Laan.

Om 12 uur stond ik in de Borgerstraat bij de gedenkplaat voor Dirk van Nimwegen, waar ik uw betoog hoorde met goede parallellen naar het heden. En vervolgens ben ik naar de Mozes en Aäronkerk gegaan; op de vloer lagen er kransen en bloemstukken klaar voor bij de Dokwerker.

Mijn bek viel echter open toen ik hier, tussen de bloemstukken van uitgever Pegasus en die van het Amsterdamse gemeentebestuur, een boeket ontwaarde met op witte linten de tekst Fractie PVV NH. Ik was met stomheid geslagen. Was dit een grap? Een provocatie?

‘Hitler was democratisch gekozen’, had u die ochtend in de Borgerstraat gezegd. Ik weet dat Hitler tot en met 1939 inderdaad een ‘bevriend staatshoofd’ was, die je niet mocht beledigen. Een meerderheid keek toen weg. Ik ben van 1946. Zou dat nu weer gebeuren?

Lees verder

PVV en islam

Gerard de Boer

Dank voor het plaatsen van mijn eerdere brief. Ik wil nog de volgende punten maken:

  1. Wilders roept niet op tot geweld (anders dan de haatimams) en de aanhangers van Wilders vallen geen homo’s, noch Joden aan. Als je de media enigzins volgt, zie je dagelijks berichten over lichtgetinten (moslims) die ongelovige vrouwen lastigvallen, ook in Nederland. Zulke berichten over PVV-aanhangers vind ik dan weer niet.
  2. De bekende Italiaanse schrijver Umberto Eco heeft nog niet zo lang geleden een lijst met 14 kenmerken van fascisme gemaakt; als je Geert Wilders c.q. de PVV naast die lijst legt, scoort Geert bijzonder laag; leg je de islam langs die lijst, dan scoort de islam extreem hoog! Als u dus echt tegen fascisme zou zijn, zou u zich dus met name op de islam richten.
  3. Vele linkse media/politici/gutmenschen maakten zich druk over Wilders’ opmerking over islamitisch stemvee. Vreemd vind ik dan dat de term stemvee met daarbij een religieuze aanduiding al ruim 40 jaar daarvoor in het Nederlandse politieke debat is geïntroduceerd door… tatata: de PvdA! Maar ja, toen ging het over christenen; die mag je dus volgens mevrouw d’Ancona wel beledigen, moslims weer niet. Dat heet op z’n best selectief verontwaardigd zijn, in gewoon Nederlands gewoon hypocriet.
  4. U bepleit vrijheid van religie en een scheiding van religie en staat. Dat staat dus 100% haaks op de islam. Waarom richt u zich dan met name op Wilders en niet op de islam? immers, de islam is voor een 100% vervlechting van islam en staat.
  5. Kortom, u bent tegen fascisme, maar de fascistische olifant in de kamer (de islam) wenst u niet te zien dan wel die respecteert u zelfs. En Wilders, die objectief gezien heel laag scoort op fascisme, valt u steeds aan. Dat betekent dat ik uw doelstelling steun, maar uw uitvoering niet. Een goed 2016 gewenst, en dat uw ogen geopend mogen worden!

Geachte Gerard de Boer,

Ook uw nieuwe brief brengt een gevoel tot uiting dat in brede kring leeft. Wij lopen uw punten even langs:

Lees verder