Hoe herdenk je de vijftien concentratiekampen in het Eemsland? Vijftien overwegingen

'Aside'

Ook dit jaar zijn de tienduizenden slachtoffers van de fascistische terreur in de Eemslandkampen weer herdacht in het Duitse Esterwegen, vlak over de grens. Waarschuwend voor het herlevende fascisme sprak daar op 12 mei 2018 Ewout van der Hoog, secretaris van het Comité van Waakzaamheid. Hij deed dit mede namens het Anti-Fascistisch Verzet Nederland / Bond van Antifacisten, vertegenwoordigd door zijn secretaris Hein van Kasbergen.

1. Grafschrift

Stil rusten boven de sterren en onder de graven. Maar van bovenaf spreken de stemmen der geesten, de stemmen der meesters: verzuim niet en blijf het goede doen! Hier krullen de boomkronen in eeuwige stilte, zij moeten de weldoeners van toen ten volle belonen. Wij dragen jullie op om hoop te hebben.

Een glanzende, positieve toekomstvisie van de grote Duitse dichter Goethe.  Past dat vandaag de dag nog? Ja. Net als in Goethes tijd. En hier staan wij.

Lees verder

Als de macht zijn oor te luisteren legt… (10) Militarisering van de repressie

21 maart a.s. zal de Nederlandse kiezer gevraagd worden zich in een raadgevend referendum uit te spreken over de Wet inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv), oftewel Sleepnetwet. Het Comité van Waakzaamheid bestrijdt dat deze wet, die onbeperkt afluisteren mogelijk maakt, nodig is voor de strijd tegen het terrorisme en andere bedreigingen. In een serie korte beschouwingen zal betoogd worden dat de werkelijke drijfveren heel andere zijn. Wie een weloverwogen NEE-stem in het referendum wil uitbrengen moet deze drijfveren kennen!

De Wiv past in een uitbreiding van het begrip ‘veiligheid’ naar rellenbestrijding, grensbewaking en militarisering van de politie. In 1993 moesten Amerikaanse militairen zich met verliezen terugtrekken uit Mogadishu (Somalië) en vier jaar later begon een grootschalig trainingsprogramma om herhaling te voorkomen. In Irak bleek hoe moeilijk, ja feitelijk onmogelijk die opgave is.

Door grootschalige migratie vloeien de problemen van de sloppenwijken in de Derde Wereld en die in het Westen ook steeds meer in elkaar over. De rellen in de Franse voorsteden en de vergelijkbare explosie in Londen in augustus 2011, die daarna ook plaatsvond in twaalf andere steden, zijn voorbeelden. Vaak is als racistisch gevoeld gewelddadig politieoptreden de aanleiding, zeker in Amerikaanse steden. ‘Mogadishu’-achtige taferelen worden zo ook in het rijke Westen gemeengoed. Volgens een defensietijdschrift gaat het om ‘een strijdtoneel waarvan het steeds moeilijker wordt te weten wat er speelt’. Daar moet de Sleepnetwet van minister Plasterk (foto) uitkomst bieden.

Lees verder

Houd de straten en gemeenteraden vrij van racisme en fascisme!

De Februaristaking in 1941 is een massale daad van verzet en solidariteit geweest met onze Joodse medeburgers. Het herlevende racisme en fascisme, zowel in ons land als elders in Europa, maakt in dit Jaar van Verzet de herdenking van deze staking actueler dan ooit. Tijdens de landelijke herdenking in het Amsterdamse stadhuis heeft Max van den Berg, lid van het Comité van Waakzaamheid, een bomvolle zaal toegesproken over de noodzaak van eensgezinde strijd tegen racisme en fascisme. Hieronder zijn slotwoorden.

Max van den Berg

Hoe staat het, anno 2018, met het racisme in Europa? De rapporten van Amnesty International spreken van een groeiende haat tegen vluchtelingen en een beangstigende toename van het racisme in alle delen van Europa. De racistische partijen treden op onder verschillende schuilnamen: partij voor de vrijheid, partij voor het volk, nationale partij, democratische partij en ga zo maar door. Dat we die ontwikkeling serieus moeten nemen blijkt uit de volgende voorbeelden.

Portret van Bandera in neo-nazi demonstratie

De regering van Oekraïne geeft een portzegel uit met een foto van ‘de nationale Oekraïense held’. Wie is dat? Het blijkt Bandera te zijn. Wie was Bandera? Leider van de Oekraïense fascisten en een beruchte anti-Semiet . Op het eind van de Tweede Wereldoorlog haalden de nazi’s hem van stal in de hoop het Rode Leger alsnog tegen te houden met Oekraïense collaborateurs en SS’ers, berucht vanwege het uitmoorden van Joden en Polen en medebewakers van de kampen Auschwitz en Sobibor.

Lees verder

De les van de Kristallnacht

Tijdens de Amsterdamse Kristallnachtherdenking in theater Perdu op 9 november 2017 hield Max van den Berg een kritisch betoog over de rol van de gelijkgeschakelde vakbonden en kerken in het toenmalige Duitsland, maar ook over het huidige Nederlandse vluchtelingenbeleid en het gedachtegoed van Thierry Baudet. Van den Berg is oprichter van het Auschwitzcomité, medeoprichter van het Verzetsmuseum en lid van het Comité van Waakzaamheid

Max van den Berg

In de nacht van 9 op 10 november 1938 vond in Hitler-Duitsland een pogrom plaats zoals die in West-Europa sinds de Franse revolutie niet meer was voorgekomen. Schreeuwende horden trokken met stenen, bijlen en knuppels gewapend de straten op en vernielden in een korte tijd 7600 Joodse winkels en 27 warenhuizen, terwijl 1000 synagogen werden verbrand.

Joden werden in honderden woningen gemolesteerd, joodse kerkhoven, scholen en ziekenhuizen ernstig beschadigd. Voorts werden 256 Joden vermoord en 30.000 joodse mannen tussen de 18 en 55 jaar gearresteerd en in de concentratiekampen Dachau, Buchenwald en Sachsenhausen opgesloten.

Wat was de aanleiding voor deze uitbarsting van antisemitisme? Was er sprake van spontane volkswoede? Waarom werd de pogrom na een dag stilgelegd? Wat was het vervolg op deze wandaad? Wat was de houding van de Duitse bevolking? En wat kunnen we leren van de Kristallnacht?

Lees verder

Tentoonstelling in het Verzetsmuseum: slachtoffers of daders?

Van 30 juni tot en met 12 november 2017 wordt in het Verzetsmuseum in Amsterdam de reizende expositie De Goelag, terreur en willekeur in de Sovjet-Unie gepresenteerd. Er is kritiek gekomen op de tekst in de uitnodigingsbrief voor de opening, op de website-tekst (inmiddels deels gewijzigd) en op de expositie zelf.

Hieronder het schrijven van Arthur Graaff, lid van het Comité van Waakzaamheid en landelijk woordvoerder van AFVN-BvA (Antifascistische Oud-Verzetsstrijders Nederland / Bond van Antifascisten), die als eerste zes onjuistheden in de aankondiging aankaartte, en de reactie van het Verzetsmuseum.

Arthur Graaff

Met stijgende verbazing heb ik de wervende website-tekst gelezen waarmee het Verzetsmuseum op 22 juni 2017 de expositie De Goelag, terreur en willekeur in de Sovjet-Unie meende te moeten beschrijven.

Nog diezelfde dag heb ik het museum hierop aangesproken. Mijn kritiek gold met name de volgende passage:

Vrijwel niemand weet dat daaronder ook duizenden Nederlandse slachtoffers waren: deels Nederlanders die vochten in Duitse dienst en die in Rusland krijgsgevangen waren gemaakt, maar ook veel idealistische communisten die voor de oorlog naar Rusland waren getrokken om te helpen aan de verwezenlijking van de rode droom, en die net als zovele Russen ook uit de gratie vielen.

Ik heb mijn kritiek in zes punten samengevat.

Lees verder

Omstreden expositie in Verzetsmuseum

Van 30 juni tot en met 12 november 2017 wordt in het Verzetsmuseum in Amsterdam de reizende expositie De Goelag, terreur en willekeur in de Sovjet-Unie gepresenteerd. Er is kritiek gekomen op de tekst in de uitnodigingsbrief voor de opening, op de website-tekst (inmiddels deels gewijzigd) en op de expositie zelf. Hier de reactie van Max van den Berg uit Amsterdam, medeoprichter van zowel het Verzetsmuseum als het Comité van Waakzaamheid.

Max van den Berg

Terecht wordt de geschiedenis van ontberingen en onderdrukking in de Goelag-expositie gekaderd in het historische perspectief van een eeuwenoud tsaristisch, feodaal systeem.

Toch wordt de expositie door enkele uitglijders ontsierd. In de uitnodigingsbrief staat onder meer:

Vrijwel niemand weet dat daaronder ook duizenden Nederlandse slachtoffers waren: deels Nederlanders die vochten in Duitse dienst en die in Rusland krijgsgevangen waren gemaakt (…).

Ik vind een dergelijke benadering van het Goelagvraagstuk voor een Verzetsmuseum, dat voortkomt uit de strijd tegen het nationaal-socialisme, onacceptabel. Hier wordt de zaak 100% omgekeerd. Slachtoffer was immers de Sovjet-Unie, waar de Nederlandse SS-formaties moordend en plunderend doorheen trokken. Maar hier worden de landverraders in nazi-Duitse dienst als slachtoffers van de Sovjet-Unie gepresenteerd.

Het is voor mij volledig onbegrijpelijk dat deze stellingname door de doorgaans toch goed geïnformeerde directie over het hoofd is gezien.

Lees verder

Solidariteit als antwoord op extreemrechtse leugens

René Danen was voorzitter van het FNV-ledenparlement en is voorzitter van Nederland Bekent Kleur. Op 25 februari 2017 hield hij een toespraak (hier in bewerkte versie) tijdens de Februaristakingherdenking van de FNV in het Amsterdamse stadhuis.

René Danen

‘Als een Fascist Ademt Liegt-ie’, heet de documentaire over het leven van verzetsstrijder Henk van Moock. Bij deze herdenking van de Februaristaking bezie ik het heden aan de hand van zijn verhalen over het verleden.

Van Moock was in 1941, als jonge man van 24 jaar, betrokken bij de Februaristaking en was op hoge leeftijd nog steeds actief tegen onrecht en racisme. Onder meer in de jaren negentig als ambassadeur voor onze organisatie Nederland Bekent Kleur.

Namens deze organisatie heeft Van Moock in 1994 het Paspoort tegen Racisme aangeboden aan de toenmalige Franse presidentsvrouw Danielle Mitterrand. Hij gaf aan haar, die zelf ook in het verzet had gezeten, toen spontaan zijn verzets-stropdas. Deze ontmoeting met Mitterrand is een erkenning geweest van de strijd die Van Moock zijn hele leven heeft gevoerd.

Vlak na de oorlog kreeg hij als communist die erkenning voor zijn verzetsdaden echter nog niet.

Lees verder

Verzetsman te Haarlem

Dick Schouten, Lelystad

Ons vader heeft mogelijk in dezelfde verzetsgroep gezeten als Hugo van Langen. Na een artikel gelezen te hebben in het IJmuider Dagblad over de Februaristaking 1941, ging er gelijk weer van alles door mijn hoofd. Zoals de namen van Jan Bonekamp, Truus Menger, en vooral Hannie Schaft die met regelmaat bij ons over de vloer kwam. Ikzelf, nu bijna 75 jaar, heb nog bij Hannie op schoot gezeten en gespeeld, en kan mij vaag haar gezicht voor de geest halen.

Ik kan mij ook herinneren dat ons vader was aangeschoten en dat even later de Grüne voor de deur stond en naar mijn vader vroeg. Maar deze zat allang onder de vloer in zijn schuilplaats.

Mijn vraag aan Hugo van Langen is: Was hij bekend met ons vader? In welke groep zat hij, wat was zijn operatiegebied? Had hij ook contact met Hannie en met Truus? Ons vader heeft nooit veel losgelaten. Ons moeder wel iets, maar weinig, en we konden er nooit de hand op leggen.

Lees verder

Arbeidersverzet in de oorlog verraden door establishment

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was Hugo van Langen 16 jaar oud. Op 24 februari 2017 hield hij een toespraak (hier in bewerkte versie} bij de herdenking van de Februaristaking in IJmuiden.

Hugo van Langen

De Februaristaking van 1941 en de April-meistakingen van 1943 zijn de grootste overwinningen van ons volk op een bezettende macht sinds de tachtigjarige opstand tegen Spanje.

In de zeventiende eeuw was Spanje de machtigste mogendheid ter wereld. Ook toen hadden de arbeidende mensen, de ambachtslieden, de leiding in een grote volksopstand. Het waren de Geuzen die als bannelingen in Engeland een schitterende organisatie, een strategie en een operatieplan hadden voorbereid. In tegenstelling tot Willem van Oranje organiseerden en bewapenden zij de bevolking: dat was het begin van grote overwinningen zoals die in Den Briel, Alkmaar en Leiden.

Maar doorgaans zijn in de geschiedschrijving de grote betekenis van dit brede verzet van ons volk en de doorslaggevende rol van de arbeidersbevolking in deze tachtigjarige opstand bewust genegeerd. Hetzelfde geldt voor het verzet in de Tweede Wereldoorlog.

Lees verder

Michel van der Borght-verzetsprijs toegekend aan Max van den Berg

Op 18 en 19 november jl. is in Praag de Michel van der Borght-prijs voor 2016 toegekend aan Max van den Berg, lid van het Comité van Waakzaamheid en van de Raad van Toezicht. Deze prijs wordt verleend door de Fédération Internationale des Résistants / Association Antifasciste (FIR) die in de Tsjechische hoofdstad haar 27ste Congres hield. De FIR werd in 1946 opgericht door oud-verzetsstrijders en is nog steeds actief in de strijd tegen nieuwe oorlogsdreigingen en tegen herlevend fascisme. Organisaties uit 27 Europese landen en Israël, met gezamenlijk één miljoen leden, zijn in de FIR verenigd. Hieronder het dankwoord van Max.

Max van den Berg

Beste vrienden,

Het is voor mij een grote eer de Europese verzetsprijs te mogen ontvangen vernoemd naar de Belgische verzetsstrijder, onze helaas overleden vriend Michel van der Borght. Het toekennen van deze prijs hier in Praag, stad van Hus, Kafka en Julius Fucik, zie ik als een waardering voor de vele bewegingen in ons Nederland gericht tegen fascisme, onderdrukking, discriminatie en oorlog. Enkele van deze bewegingen waren grensoverschrijdend en uniek.

In februari 1941 brak in Amsterdam en omgeving een politieke proteststaking uit tegen de door de Duitse fascisten georganiseerde Jodenvervolging. Honderdduizenden, door de communisten opgeroepen arbeiders legden onbaatzuchtig het werk neer en gaven de stoot aan de verdere ontwikkeling van de strijd tegen de bezetter.

Lees verder