De grenzen dicht? Goed idee (1) Buitenlandse beleggingsfondsen en de vernietiging van de lokale economie

Waar rechts-populisten de grenzen willen sluiten voor vluchtelingen en arbeidsmigranten, ziet het Comité van Waakzaamheid vooral drie andere dreigingen vanuit het buitenland: speculatief kapitaal, schimmige afluisterdiensten en duistere geldstromen (naar culturele en politieke instellingen). We behandelen deze thema’s in een serie van drie artikelen.

Kees van der Pijl

De rechts-populistische en neo-fascistische roep om de grenzen dicht te gooien voor vluchtelingen en andere migranten krijgt veel bijval. Deze volksverhuizingen, die in gang zijn gezet door Amerikaanse en NAVO-avonturen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en elders, confronteren de mensen hier met een wereldsituatie die steeds meer trekken van een onbeheersbare chaos krijgt. Als de slachtoffers van dit alles voor onze neus staan, wordt dit heel concreet en direct. Er is letterlijk geen ontkomen aan en de roep om voor hen de grenzen te sluiten, sluit hierop aan.

Heel abstract blijven daarentegen de extreem ongelijke economische verhoudingen tussen het ‘Noorden’ en het ‘Zuiden’, de speculatieve kapitaalbewegingen op de wereldmarkt en de gevolgen van klimaatverandering zoals woestijnvorming. Deze zaken staan soms in de krant, maar het is moeilijk je er iets bij voor te stellen. Zelfs interventieoorlogen in andere delen van de wereld zijn uiteindelijk ver van ons bed.

V&D Building EntranceWie hier even over nadenkt, zal echter beseffen dat zo’n sluiting van de grenzen toch het best kan beginnen bij de bron — zoals met het buiten de deur houden van het speculatieve kapitaal. De ondergang van V&D kan daarbij als waarschuwend voorbeeld dienen.

Vroom & Dreesmann werd in 1887 opgericht door de gelijknamige zakenlieden in de Weesperstraat in Amsterdam, en heeft tot aan het faillissement in 2015 dus 128 jaar bestaan. Behalve inkomstenbron voor de eigenaars had het bedrijf ook een sociale functie, zoals alle warenhuizen. In elke stad van enige betekenis was er een V&D, met vaak prestigieuze panden en altijd druk.

Lees verder

Zijn liberalisme en fascisme verwant?

Kees van der Pijl

Het boek van Ishay Landa uit 2010 over de relatie tussen liberalisme en fascisme is getiteld ‘De tovenaar van de leerling’. Met een woordspeling op het sprookje van de tovenaarsleerling die de trucjes van zijn meester probeert na te doen en daarbij de macht over het stuur verliest, wil Landa aangeven dat het fascisme een uit de hand gelopen uitwas van het liberalisme is. Een provocerende stelling, maar het boek maakt die heel aannemelijk.

I... Geert Wilders, maar voor Mark Rutte is men streng en onverbiddelijkn de Nederlandse verhoudingen, waar we te maken hebben met het rechtse populisme van de ‘PVV’, is het niet moeilijk te zien dat dit een uitwas van de VVD is. Autoritaire tendensen in de gevestigde politiek en de demagogie van de vreemdelingenhaat vullen elkaar hier aan. Maar is het daarom één pot nat?

Lees verder