Is een politiestaat het antwoord op aanslagen?

(redactie)

In de jaren zeventig werd West-Duitsland opgeschrikt door een reeks terreuraanslagen door de ultralinkse Baader-Meinhofgroep.

Spectaculaire ontvoeringen en executies van voormalige SS’ers zoals werkgeversvoorzitter Schleyer hielden het land in de ban. Later gaf het hoofd van het Westduitse BKA (federale recherche) als zijn mening te kennen dat het hele fenomeen van het terrorisme heel snel opgerold had kunnen worden.

Image result for armed policeMaar direct na de dramatische episode-Schleyer in najaar 1977 en de kaping in Mogadisjoe die door Westduitse commando’s werd beëindigd—terwijl Baader en Meinhof in de gevangenis in Stuttgart onder nog altijd niet geheel opgehelderde omstandigheden om het leven kwamen—waren er ook stemmen te horen die wezen op het nut van het terrorisme.

Zo verklaarde de toenmalige West-Duitse minister van Justitie Vogel (SPD) dat ‘ons volk in deze weken een nieuw en sterker gevoel over de relatie van het afzonderlijke individu ten aanzien van de staat heeft gekregen. (…) De mensen, vooral jongeren (…) hebben begrepen dat de staat, teneinde zijn functies te vervullen en het leven te beschermen, ook verplichtingen en offers mag opleggen.’

Lees verder

In Portugal mag een linkse meerderheid niet regeren. De euro gaat voor!

(redactie)

In Griekenland mocht Syriza nog een regering vormen, al is de ‘Griekse lente’ wel van erg korte duur geweest. In Portugal is links met een meerderheid uit de verkiezingen gekomen, maar zij mag zelfs die stap niet zetten.

Premier Pedro Passos Coelho, wiens rechtse coalitie 28 zetels verloor en bleef steken op 38,5 procent van de stemmen, betaalde daarmee de prijs voor de brutale aanpassing van lonen en pensioenen en de draconische bezuinigingen die Portugal opgelegd kreeg door de ‘Troika’ van IMF, Europese Commissie en Europese Centrale Bank.

Passos Coelho had eerder de aandacht getrokken met zijn uitspraak dat de levensstijl die ter wille van de euro aan de Portugese bevolking is opgelegd, zo lang moet worden volgehouden dat de mensen niet beter weten dan dat dit het normale leven is.

De kiezers dachten daar anders over en de linkse partijen, Socialisten, Communisten en Onafhankelijk Links, haalden samen 50,7 procent van de stemmen en daarmee de meerderheid in de Portugese assemblee.

Maar nu heeft president Anibal Cavaco Silva geweigerd de vorming van een linkse regering toe te staan.

Lees verder

Afbraak van de democratie om bezittende klasse uit de wind te houden

Kees van der Pijl

Wolfgang Streeck is directeur van het Max Planckinstituut voor Maatschappijonderzoek in Keulen en hoogleraar sociologie aan de universiteit aldaar. Met zijn boek Gekaufte Zeit, in de Engelse vertaling Buying Time, levert Streeck een belangrijke analyse van de huidige crisis. Bij iedere poging om uit die crisis te komen zijn volgens hem belangrijke elementen van de naoorlogse democratie afgebouwd. Het einde van de democratie zoals we die gewend zijn, ligt in het verschiet.

Kern van de crisistheorie in Streecks Gekaufte Zeit is de fundamentele spanning tussen kapitalisme en democratie, die na de oorlog een gelegenheidshuwelijk waren aangegaan. Aan het eind van de jaren zestig begon het kapitaal zich echter van deze democratische beperkingen te bevrijden. ‘Ont-democratisering van de economie via ont-economisering van de democratie’, wordt dit proces  genoemd in het boek waarin Streeck zijn Adorno-lezingen heeft uitgewerkt.

Adorno en zijn bekendste leerling Jürgen Habermas hebben geprobeerd na de oorlog de Frankfurter Schule, die door het nazisme in de emigratie gedreven was, weer op te bouwen. Hun crisistheorie beschouwt het kapitaal echter als een apparaat, een institutie. Maar alleen wie inziet dat het kapitaal een sociale kracht is, een ‘agentuur’ die strategisch kan denken en handelen, begrijpt hoe het zich zo’n dertig jaar na de oorlog begint te ontworstelen aan de omklemming van de democratie.

Lees verder

Voor de Grieken is dictatuur mooi genoeg

Kees van der Pijl en Ewout van der Hoog

Onder de kop ‘Griekenland heeft dictatuur nodig’ schrijft Harry Verbon, hoogleraar Openbare Financiën aan de Universiteit van Tilburg in de Volkskrant van 27 augustus jl.  dat EU-lidstaten die financiële steun van de EU ontvangen, daarvoor ‘democratie moeten inleveren’. Dat Griekenland op 20 september weer naar de stembus mag, wijst hij van de hand. 190 jaar Griekse geschiedenis heeft immers volgens Verbon aangetoond dat ‘democratie de Griekse staatskas geen goed doet’. Met één uitzondering: ‘Onder het dictatoriale kolonelsregime (1967-1974) blijft de schuld heel ongrieks zelfs nagenoeg constant. Na het herstel van de parlementaire democratie (…) in 1974 gaat het weer mis.’

In Tilburg is de rekensom dan gauw gemaakt: terug naar de dictatuur! (Op de foto de laatste keer dat de stad daarvan bevrijd werd).

Deze gedachtegang en het feit dat de redactie het wel nuttig vond deze opinie de ruimte te geven (maar onze reactie niet), maken duidelijk dat de optie om de voortdurende economische crisis op te lossen door de bevolking aan een fascistisch regime te onderwerpen, niet alleen leeft in de kringen van Gouden Dageraad in Griekenland. Deze partij, die onder toeziend oog van de politie stalletjes van Afrikaanse handelaren in Athene in elkaar slaat en die met de uit de hand gelopen instroom van migranten uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten nieuwe kansen krijgt, moet daarom niet als een randverschijnsel worden beschouwd.

Lees verder

Nieuwe wet geheime diensten: Sleepnet van Plasterk

Ton Siedsma (in Solidariteit 2015)

Minister Plasterk wil dat de geheime diensten al onze communicatie kunnen afluisteren – of dat nu een telefoontje is, e-mails, berichten in een app of een bezoek aan websites – en ons gedrag kunnen analyseren. Dat blijkt uit de consultatie op de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten die nu online staat. (1)

Deze wet zou de meest vergaande bevoegdheid bieden die de diensten ooit hebben gehad. Bits of Freedom vindt dat onschuldige mensen niet afgetapt mogen worden en wil dat deze bevoegdheid van tafel gaat. (2)

Gerichte inzet

Deze massale communicatietap is een bizar grote inbreuk op onze privacy. We schreven eerder al over onze zorgen hierover. Zouden de geheime diensten aan het werk gaan met een sleepnet of een hengel? Die vraag is nu beantwoord. Het is een heel breed sleepnet.
De minister stelt daartegenover dat de diensten het sleepnet doelgericht zullen inzetten. Dat lijkt ons niet meer dan logisch dat je een specifiek doel voor ogen hebt als je zo’n vergaande bevoegdheid in wilt zetten. Waar het ons om gaat, is dat een bevoegdheid wordt ingezet op een gerichte kring van personen. En niet zoiets vaags als iedereen in Nederland die contact heeft met Syrië. Wat als het niet Syrië is maar Marokko, of Frankrijk, of de Verenigde Staten?

Lees verder

Varoufakis klapt uit de school over ‘democratie’ Eurogroep

(redactie)

In het augustusnummer van Le Monde Diplomatique vertelt Yanis Varoufakis, de inmiddels afgetreden minister van Financiën van de Syriza-regering, wat zich heeft afgespeeld in de vergaderzalen van het overleg van de ministers van Financiën van de Eurozone (de Eurogroep). Het is een grimmig verslag van hoe de afschaffing van de democratie op dit niveau haar beslag heeft gekregen.

Inmiddels is Syriza uiteengevallen onder druk van het aan Griekenland opgelegde dictaat: de nog aangezette versie van een bezuinigingspolitiek die economisch absurd en sociaal rampzalig is. De neo-fascisten van Gouden Dageraad hebben in het parlement het nieuwe akkoord demonstratief in tweeën gescheurd en kunnen de onvrede mobiliseren over de toestroom van migranten. Als deze neo-fascisten bij nieuwe verkiezingen versterkt uit de bus komen, mogen de Duitse minister van Financiën Schäuble en zijn Nederlandse collega Dijsselbloem die tevens voorzitter is van de Eurogroep zich dat aanrekenen.

Onder de kop ‘Hun enige doel was ons te vernederen’ verhaalt Varoufakis wat hem overkwam in het overleg dat zich tussen eind januari en juni heeft voortgesleept.

Op 30 januari meldde Dijsselbloem zich als eerste. Het gesprek was volgens Varoufakis pas enkele minuten gaande, of Dijsselbloem vroeg hem al naar de plannen van de Griekse regering met het door haar voorgangster ondertekende memorandum van IMF, Europese Commissie en Europese Centrale Bank (‘de Troika’). Varoufakis antwoordde dat zijn partij, na vijf jaren waarin het nationaal inkomen met een derde gedaald was, gekozen was om de onderhandelingen hierover te heropenen en een herziening te vragen.

Lees verder

Dijsselbloem en co wurgen de Grieken

Kees van der Pijl (in Trouw, 6 juli 2015)

© epa. De Griekse bevolking viert feest in Athene na de uitslag van het referendum.

Opinie: De euro is opgezet om zwakke economieën zich te laten aanpassen aan de Duitse exportmachine, stelt Kees van der Pijl. Nu het misgaat, krijgen gewone mensen de rekening

De strijd om Griekenland los te maken van het Ottomaanse Rijk dateert van de jaren twintig van de negentiende eeuw en maakte in Europa veel solidariteit los. De dichter Lord Byron, die met zijn eigen brigade de onafhankelijkheidsbeweging versterkte, waarschuwde de Grieken dat ze door onderlinge verdeeldheid hun zelfstandigheid weer konden verspelen. En zo ging het. Maar ondanks bezetting, dictatuur, en nu een economisch wurgregime, is de geest van verzet nooit gedoofd.

Lees verder

Peter Dale Scott schetst onrustbarende opkomst van schaduwstaat in Amerika

Kees van der Pijl

Peter Dale Scott is een Canadese diplomaat die al decennia hoogleraar is aan de University of California in Berkeley. Ik volg zijn werk sinds een aantal jaren en ken zijn meest recente boeken—Cocaine Politics (over Iran-Contra, met Jonathan Marshall, 1991), Deep Politics and the Death of JFK (1993), The Road to 9/11 (2007), en American War Machine (2010), een kleine greep uit een omvangrijk oeuvre.

Scotts nieuwste boek, The American Deep State, is net uitgekomen (in januari 2015) en na lezing kan ik alleen maar concluderen dat het, ondanks vele overlappingen met eerder werk, de kroon is op dat werk. Wat is er zo goed aan?

Na de Koude Oorlog—vrede?

Voor ons in het Comité van Waakzaamheid hier in Nederland herinnert dit boek eraan dat rechts-extremisme en agressieoorlog anno nu zich niet langer in het schema van het fascisme van de jaren 30 laten passen. Na de Tweede Wereldoorlog erfde de Verenigde Staten de strijd tegen het Sovjet-communisme en zo kon het na de Westerse ‘overwinning’ in de Koude Oorlog in 1991 er even op lijken alsof we inderdaad om met Fukuyama te spreken, het ‘einde van de geschiedenis’ meemaakten. Het leek immers nog maar een kwestie van tijd of de hele wereld zou omgebouwd zijn volgens neoliberaal economisch model en parlementair-demokratisch geregeerd worden.

Lees verder