Gesprek met Roel Walraven (1) Oorzaken van de vluchtelingenstroom

Afgelopen jaar is er een nieuwe vluchtelingenstroom vanuit het Midden-Oosten en elders naar Europa op gang gekomen, die ook in Nederland de bevolking en de overheid voor nieuwe opgaven stelt. Het Comité van Waakzaamheid tegen Herlevend Fascisme pleit in dit verband voor humane oplossingen en waarschuwt tegen autoritaire tendensen.

In drie afleveringen publiceren wij een gesprek met Roel Walraven, oud-wethouder van Amsterdam voor de CPN en lid van de raad van toezicht van de Stichting Comité van Waakzaamheid, over de oorzaken van deze vluchtelingenstroom, over de reacties erop en over datgene wat ons te doen staat.

Het interview werd afgenomen door Ewout van der Hoog, Jeroen Merk en Kees van der Pijl.

Refugees from Syria arrive at the train station in Dortmund, GermanyIn dit eerste van drie gesprekken beantwoordt Roel Walraven vragen van onze redactie over de politieke en andere oorzaken van de vluchtelingenstroom; over mogelijke oplossingen zoals een goede opvang tot aan het sluiten van de grenzen; en over het toekomstige verblijf van de vluchtelingen in ons land.

Je hoort vaak de stelling dat uiteindelijk de Navo-interventies in Irak en elders geleid hebben tot de huidige volksverhuizing. Zie jij nog andere oorzaken?

Ik noem enkele elementen. Het kapitalisme zoekt zijn uitweg uit de economische crisis via oorlog. De bewapeningswedloop heeft een enorme vlucht genomen. En alles wat daar platgebombardeerd wordt, moet straks weer worden opgebouwd. Dat is niet nieuw.

We veroordelen terecht de wreedheden die ISIS begaat in het Midden-Oosten, maar pakweg zeventig jaar terug hadden we in ‘ons Westen’ al Auschwitz.

Het zijn de Amerikanen die op Japan twee atoombommen hebben gegooid, en in Korea biologische en in Vietnam chemische wapens hebben gebruikt. Zij hebben de wereld met massavernietigingswapens onder controle gebracht en hebben die nog steeds klaar voor gebruik liggen. Laten wij ons dus niet op de borst kloppen!

Wat wij ‘onze Westerse beschaving’ noemen, heeft ook een rol gespeeld in de kolonialisering van die landen in de afgelopen eeuwen. Er spelen hier geweldige economische belangen. Kijk, de Amerikanen hebben bij een van de vorige oorlogen gezegd: overal waar het Amerikaanse belang in het geding is, zullen wij ingrijpen. Nou, dat hebben ze in Irak duidelijk laten merken met hun inval. Daar zijn de mensen nog steeds de dupe van.

Lees verder

Moslimextremisme en crisis in het kapitalisme

Kees van der Pijl

Door onze vrienden van AFA Friesland werd ik gewezen op het artikel ‘Westerse oorlogszucht en moslimextremisme’ in het Vlaamse Marxistische Studies nr. 110 van de hand van Domenico Moro. Moro is socioloog, onderzoeker aan het Nationaal Instituut voor Statistiek van Italië (Istat), en lid van het nationaal politiek comité van de Rifondazione Comunista, waarin degenen zijn georganiseerd die niet zijn meegegaan in de omvorming van de communistische partij PCI naar de Democratische Partij.

Dat de Oorlog tegen de Terreur een uiting is van de crisis van het kapitalisme, kan op verschillende manieren worden uitgelegd. Ten eerste kan met deze Oorlog worden verhinderd dat de dollar door de neergang van de Verenigde Staten zijn status als internationale valuta verliest. Ten tweede is deze Oorlog een middel om een ooit uit het Middellandse Zeegebied geïmporteerde onderklasse in bedwang te houden.

Wat het eerste betreft: als grondstoffen en met name olie niet langer in dollars worden afgerekend, ondergraaft dat de macht van Amerika. Daarom moet de positie van Saoedi-Arabië en de andere Golfmonarchiën beschermd worden omdat zij de prijsbewegingen op de wereldoliemarktbeslissend beïnvloeden.

Lees verder

Grenzen aan de vluchtelingenstroom

Met de vluchtelingenstroom richting Europa tekent zich een crisis af die grote gevolgen dreigt te krijgen. Wordt hier de rekening voor de interventies en oorlogen in het Midden Oosten en Noord-Afrika gepresenteerd? Is dit de opstap naar een ruk naar extreem-rechts in Europa? Is het verzet daartegen voldoende  toegerust met argumenten die op brede steun kunnen rekenen?
Dat zijn de vragen die we ter discussie stellen. Na de eerdere tekst van Dick Boer hieronder de stellingname van Hans van Zon.

Hans van Zon

Sinds het eind van de jaren zestig is grenzen stellen binnen links geassocieerd met rechts. Met de nieuwe vluchtelingenstroom wordt de discussie voor wat betreft de landsgrenzen op scherp gesteld. Hier wordt betoogd dat openheid zonder grenzen destructief is.

Paul Scheffer heeft het in de NRC (24 oktober) aangedurfd om, onder andere, te pleiten voor een versterking van de EU-buitengrenzen. Thomas Spijkerboer antwoordde in de Volkskrant (30 oktober) met te stellen dat onder migratiedeskundigen een consensus bestaat over het feit dat de laatste 15 jaar scherpere EU-grensbewaking volstrekt ineffectief was en mensensmokkelaars in de hand gewerkt heeft. Deze ‘wetenschappelijke consensus’ ziet blijkbaar over het hoofd dat Spanje de instroom van vluchtelingen heeft weten in te dammen van bijna 40.000 in 2007 tot minder dan 5000 per jaar sinds 2010, middels een reeks verdragen met Afrikaanse kuststaten (The Economist, 17 oktober). Ter vergelijking: alleen in oktober van dit jaar zijn 218.000 migranten de Middellandse Zee overgestoken.

Lees verder

In Portugal mag een linkse meerderheid niet regeren. De euro gaat voor!

(redactie)

In Griekenland mocht Syriza nog een regering vormen, al is de ‘Griekse lente’ wel van erg korte duur geweest. In Portugal is links met een meerderheid uit de verkiezingen gekomen, maar zij mag zelfs die stap niet zetten.

Premier Pedro Passos Coelho, wiens rechtse coalitie 28 zetels verloor en bleef steken op 38,5 procent van de stemmen, betaalde daarmee de prijs voor de brutale aanpassing van lonen en pensioenen en de draconische bezuinigingen die Portugal opgelegd kreeg door de ‘Troika’ van IMF, Europese Commissie en Europese Centrale Bank.

Passos Coelho had eerder de aandacht getrokken met zijn uitspraak dat de levensstijl die ter wille van de euro aan de Portugese bevolking is opgelegd, zo lang moet worden volgehouden dat de mensen niet beter weten dan dat dit het normale leven is.

De kiezers dachten daar anders over en de linkse partijen, Socialisten, Communisten en Onafhankelijk Links, haalden samen 50,7 procent van de stemmen en daarmee de meerderheid in de Portugese assemblee.

Maar nu heeft president Anibal Cavaco Silva geweigerd de vorming van een linkse regering toe te staan.

Lees verder

Van de noodtoestand een deugd maken. Israëls export van repressietechnieken

Kees van der Pijl

Jeff Halper leidt het Israëlische Comité tegen Huizensloop (vaste straf voor de families van Palestijnen die van verzetsdaden worden verdacht). Zijn War Against the People laat de lezer achter met het gevoel dat effectief verzet tegen een moderne staat eigenlijk ondenkbaar is geworden. Het is een catalogus van wat er vandaag de dag in Israël, wereldmarktleider op dit gebied, te koop is om een bevolking eronder te houden.

Israël wordt over de hele wereld voor zijn bezettingspolitiek veroordeeld, en dat in toenemende mate. Toch heeft het diplomatieke betrekkingen met 157 landen en militaire en veiligheids-overeenkomsten spelen daarin een belangrijke rol. Deze tegenstrijdheid is te verklaren uit het feit dat regeringen steeds meer moeite hebben om hun bevolking de gevolgen van een in crisis verkerend kapitalisme door de strot te duwen. Er wordt een nieuw soort oorlogen gevoerd die in wezen tegen de bevolking zijn gericht, al heten ze anders: de oorlog tegen de terreur, tegen de misdaad, tegen de armoede, tegen drugs.

Deze oorlogen zullen nooit gewonnen worden en dat is ook niet de bedoeling. Ze zijn onderdeel van een proces waarin een nieuw soort maatschappij wordt gecreëerd waarin oppositie in feite onmogelijk wordt.

Lees verder

Afbraak van de democratie om bezittende klasse uit de wind te houden

Kees van der Pijl

Wolfgang Streeck is directeur van het Max Planckinstituut voor Maatschappijonderzoek in Keulen en hoogleraar sociologie aan de universiteit aldaar. Met zijn boek Gekaufte Zeit, in de Engelse vertaling Buying Time, levert Streeck een belangrijke analyse van de huidige crisis. Bij iedere poging om uit die crisis te komen zijn volgens hem belangrijke elementen van de naoorlogse democratie afgebouwd. Het einde van de democratie zoals we die gewend zijn, ligt in het verschiet.

Kern van de crisistheorie in Streecks Gekaufte Zeit is de fundamentele spanning tussen kapitalisme en democratie, die na de oorlog een gelegenheidshuwelijk waren aangegaan. Aan het eind van de jaren zestig begon het kapitaal zich echter van deze democratische beperkingen te bevrijden. ‘Ont-democratisering van de economie via ont-economisering van de democratie’, wordt dit proces  genoemd in het boek waarin Streeck zijn Adorno-lezingen heeft uitgewerkt.

Adorno en zijn bekendste leerling Jürgen Habermas hebben geprobeerd na de oorlog de Frankfurter Schule, die door het nazisme in de emigratie gedreven was, weer op te bouwen. Hun crisistheorie beschouwt het kapitaal echter als een apparaat, een institutie. Maar alleen wie inziet dat het kapitaal een sociale kracht is, een ‘agentuur’ die strategisch kan denken en handelen, begrijpt hoe het zich zo’n dertig jaar na de oorlog begint te ontworstelen aan de omklemming van de democratie.

Lees verder