Als de beschaving bedreigd wordt …

Kees van der Pijl

Een van de terugkerende thema’s in het extreemrechtse, respectievelijk fascistische gedachtegoed is de dreigende ondergang van de beschaving. Van Oswald Spengler met zijn ‘Ondergang van het avondland’ uit 1918 tot Samuel Huntington met zijn ‘Botsing der beschavingen’ uit 1993 hebben schrijvers opgeroepen tot een algemene mobilisatie om dit tij te keren.

In Nederland zouden we anno 2017 bedreigd worden door ‘islamisering’, en na de PVV sluiten nu ook partijen zoals de VVD en het CDA zich haastig aan bij de roep om het vaderland en onze cultuur te redden.

Richard Hofstadter: An Intellectual Biography, BrownNa de terugkeer van Vladimir Poetin in het Kremlin in 2012 is er nog een nieuwe bedreiging bij gekomen, die na de verkiezing van Donald Trump een ware paniekgolf heeft veroorzaakt: de Russen hacken onze democratie!

Zoals de Amerikaanse historicus Richard Hofstadter laat zien in zijn klassiek geworden artikel ‘The Paranoid Style in American Politics’ uit 1963, zijn er altijd samenzweringen en echte problemen en gevaren. Het paranoïde element in de extreemrechtse ondergangsfilosofieën zit hem dan ook in het overschatten van die gevaren.

Lees verder

Paus waarschuwt Europa voor populisten

trouw.nl

Europeanen moeten oppassen dat ze niet opnieuw achter populisten als Hitler aanlopen, waarschuwde paus Franciscus in een interview. Over president Trump hield de paus zich op de vlakte.
 “Ik denk dat we eerst maar eens moeten afwachten”, zei de paus over Trump in een interview met de Spaanse krant El Pais, dat vrijdag werd gehouden en zaterdag verscheen. “Ik loop niet graag op mezelf vooruit en wil mensen ook niet voorbarig beoordelen.”

Lees verder

En dan is er Trump (2). De oligarch kiest zijn vrienden

Dit is het tweede artikel rond de verkiezing van Donald Trump als nieuwe president van de VS. Zijn binnenlandse bondgenoten, de rol van de Amerikaanse ‘schaduwstaat’ en de wereldwijd verscherpte tegenstellingen.

Kees van der Pijl

Het Westen verliest al langere tijd economisch terrein en probeert dat te compenseren met de inzet van geweld. Dit geweld bestrijkt een breed scala van elektronische bewaking; van inmenging in de politieke ontwikkeling via ‘kleuren’-revoluties, chantage, moord en staatsgrepen; van economische oorlogvoering middels sabotage en sancties; en van militair geweld.

Hillary Clinton zou deze koers onverkort voortgezet hebben, maar bij Trump is dat minder zeker.

Is Trump dan de belichaming van een moment in de historische ontwikkeling waarop het Westen, onder Amerikaanse leiding, zijn poging opgeeft om zijn neergang met geweld te compenseren? Als dit al zo zou zijn, met de nadruk op ‘als’, dan krijgt de autoritaire, populistische kant van Trump alleen nog maar meer betekenis.

Bij velen is de opluchting zo groot dat Hillary Clinton het niet is geworden (Diana Johnstone noemt haar in haar boek de ‘Koningin van de Chaos’) … dat men van de schrik denkt dat Trump daarom wel zal meevallen.

Maar Trump is een Amerikaanse ‘oligarch’. Hij is de op 155 na rijkste man van de VS geworden met onroerendgoedtransacties, onderbetaalde arbeid, onbetaalde rekeningen en belastingontwijking.

Lees verder

Waarom vreemdelingenhaat in Nederland?

Onderstaande tekst is gebaseerd op de bijdrage van de schrijver aan het driedaagse congres Rechte Politik in Europa van de Duitse vakbond IG Metall, dat van 23 tot 25 november jl. gehouden werd in Saarbrücken. Op de eerste dag werd na de inleidingen van functionarissen van de bond (2,9 miljoen leden) een overzicht van uiterst rechts gegeven in verschillende Europese landen. Op een forumdiscussie diezelfde avond, uitgezonden door de radio van Saarland, verklaarde de vice-premier van Saarland dat haar partij, de SPD, al 150 jaar onwrikbaar vasthoudt aan de grondwaarden van mensenrechten en solidariteit. Dit laatste overtuigde echter niet alle aanwezigen en was mede aanleiding om op de tweede dag, toen Frankrijk, Nederland en Duitsland zelf aan de orde kwamen, hierop nader in te gaan. Het was een vakbondscongres dat Nederlandse navolging verdient.

Kees van der Pijl

De situatie inzake uiterst rechts in Nederland is een aspect van een veel algemenere toestand, namelijk de systeemcrisis van het liberale kapitalisme waarin het Westen zich bevindt. Wilders is daarbij maar een symptoom.

Het kapitalisme van na de Tweede Wereldoorlog was gebaseerd op een klassencompromis tussen kapitaal en arbeid. De sociaal-democratie en de vakbonden, met de toen nog bloeiende industrie, vormden de kern daarvan.

Inmiddels heeft het georganiseerde kapitalisme en de daarbij horende sociale bescherming plaatsgemaakt voor een roofkapitalisme dat de maatschappij niets meer te bieden heeft. Het gebouw van de Industriebond FNV in Amsterdam, ooit een geduchte partij in de CAO-onderhandelingen, is nu een hotel.

Lees verder

Kapitalisme, de Brexit en Europees rechts

(redactie)

Alle keren dat inwoners van EU-landen zich konden uitspreken over de Europese politiek en in meerderheid nee hebben gezegd, zijn die uitspraken op autoritaire wijze genegeerd. De Europese Grondwet werd het Verdrag van Lissabon; de afwijzing van de afbraakpolitiek van de Eurozone in Griekenland werd genegeerd; en ook al werd het EU-Associatieverdrag met Oekraïne in april dit jaar door Nederland verworpen, de geadresseerden houden zich doof.

En nu heeft een meerderheid van de Britse kiezers gestemd voor het vertrek uit de EU, daarmee uiting gevend aan een in alle EU-landen levend verzet tegen de afbraakpolitiek ten behoeve van de allerrijksten, en tegen het dogma van de vrije markt. De paradox is dat Groot-Brittannië een van de belangrijkste aanjagers van die politiek is geweest… en nog steeds is.

Europa’ is altijd een kapitalistisch project geweest, maar onder wisselend gesternte. Tussen 1945 en de jaren 80 was het kapitalisme in Europa gebaseerd op een drietal compromissen: ten eerste tussen het kapitaal en de georganiseerde arbeid, ten tweede  tussen Oost en West, die het continent in Jalta hadden opgedeeld in een Amerikaans en een Sovjetblok; en ten derde, een compromis tussen Frankrijk en West-Duitsland.

Lees verder

‘Socialisme of barbarij’ als actuele keuze— honderd jaar na Rosa Luxemburgs brochure

Kees van der Pijl

Precies een eeuw geleden, in 1916, verscheen de door Rosa Luxemburg in de gevangenis geschreven brochure De crisis der sociaaldemocratie, onder haar schuilnaam Junius. Het eerste hoofdstuk daarvan heeft in verschillende edities de titel ‘Socialisme of barbarij’ meegekregen en is na een eeuw nog verrassend actueel.

Met de ‘barbarij’ bedoelde Luxemburg de Eerste Wereldoorlog, waarbij zij de Duitse SPD verantwoordelijk hield voor de massaslachting die sinds 1914 gaande was.

Verkracht, onteerd, wadend door het bloed, druipend van vuil—zo staat de burgerlijke maatschappij daar, zo is ze’, aldus Luxemburg. ‘Niet als ze zich, opgesmukt en deugdzaam, voordoet als cultuur, filosofie en ethiek, orde, vrede and rechtsstaat—maar als verscheurend wild dier, als heksensabbat van de anarchie, pestwalm voor beschaving en mensheid—zo toont ze zich in haar ware, naakte gedaante. En midden in deze heksensabbat voltrok zich een wereldhistorische catastrofe: de capitulatie van de internationale sociaaldemocratie’.

Lees verder

Afbraak van de democratie op z´n Frans, op z´n Braziliaans… Wie volgt?

(redactie)

De Franse premier Manuel Valls en zijn minister van arbeid Myriam El Khomri zijn er 12 mei in geslaagd de afbraak van de arbeidsvoorwaarden per decreet te laten passeren. Wat zegt ze op de foto tegen Valls: denk erom dat je niet hardop zegt dat we de democratie aan onze laars lappen?
Het zou kunnen, want het cynisme waarmee anno 2016 de logica van een in ontbinding verkerend economisch systeem wordt doorgevoerd, kent geen grenzen. Ook al zijn er al twee maanden demonstraties tegen de El Khomri-arbeidswet en al is zelfs de eigen fractie niet meer mee te krijgen in het project.

Eerst met behulp van de anti-terreurwetgeving, een sterke staat; dan de uitholling van de democratie. En dan klagen dat de beweging Nuit Debout (´de hele nacht op´) anarchistisch is, en haar bespotten dat de pogingen om ook de jeugd van de verarmde voorsteden erbij te trekken, zijn mislukt. De veelal allochtone jongeren maken zich immers niet druk om verslechtering van de arbeidsvoorwaarden, ze hebben in de meeste gevallen nog nooit een baan gehad.
En kunnen we nu echt zeggen dat het in Nederland niet die kant opgaat?

Lees verder

Klassentegenstellingen herontdekt na Oekraïne-referendum

Kees van der Pijl

Het referendum over het EU-Associatieverdrag met Oekraïne van 6 april 2016 is met een Nee beslecht.

Laat niemand zich troosten met de gedachte dat er maar 32 procent van de kiezers is opgekomen, al is daarmee de opkomstdrempel wel degelijk gehaald. Van de niet-stemmers zou volgens onderzoek van de NOS immers maar liefst een kwart zijn thuisgebleven omdat men ervan uitging dat de regering toch niets met de uitslag zou doen. Daar heeft het na de afwijzing in de Tweede Kamer van de motie-Van Bommel om de ratificatiewet in te trekken, dan ook weer alle schijn van.

De uitslag heeft ook geleid tot de (her)ontdekking van de klassentegenstellingen in onze maatschappij.

In Trouw, dat in de campagne consequent voor het Ja is opgekomen, werd op 8 april de balans opgemaakt. ‘De kiezers bij het referendum lieten zich veel minder leiden door hun partijvoorkeur dan door andere factoren. Opleiding speelt een grote rol. De woonomgeving ook.’ Kortom, er zijn klassenverschillen. Een geciteerde ‘electoraal geograaf’ spreekt zelfs van ‘soorten mensen’.

Lees verder

Gesprek met Roel Walraven (3) De vluchtelingenstroom en de taken van het Comité van Waakzaamheid

 

In dit derde en laatste gesprek over de vluchtelingenstroom beantwoordt Roel Walraven, lid van het Comité van Waakzaamheid, vragen over wat het Comité te doen staat tegen het oplevende nationalisme, racisme en zelfs fascisme. Aan de orde komen onder meer het organiseren van debatten, en het overtuigen en mobiliseren van mensen vanuit hun eigen problemen.

Wat staat het Comité van Waakzaamheid te doen, nu er zoveel nieuwe vluchtelingen naar ons land zijn gekomen?

Het Comité kan een aantal initiatieven nemen. We moeten het debat niet overlaten aan rechts, maar het initiatief nemen en dit debat organiseren.

Het Comité zou op verschillende plaatsen bijeenkomsten kunnen houden met discussies, en argumenten moeten inbrengen tegen het geluid van Wilders. En daar moet dus goed over nagedacht worden: welke argumenten hanteer je? Ik bedoel: Wilders roept bijvoorbeeld iets over de werkgelegenheid of dat ‘je kinderen worden bedreigd’. Daar moet tegenwicht in komen.

En met alle respect: dan kom je niet weg met alleen hele theoretische ideeën. Dan moet je komen met eenvoudige voorbeelden waar de mensen dagelijks mee te maken hebben. De mensen die tegen de AZC’s protesteren, komen ook niet met ingewikkelde dingen en gewoon met hun dagelijkse problemen tevoorschijn.

Die maken zich echt zorgen, ook over hun kinderen. Maar waarom zou een islamitische man slechter voor zijn en andermans kinderen zijn dan iemand anders? Daar is antwoord op te geven. Als je ziet hoe die mensen met hun kinderen op de arm binnenkomen, dan daar spreekt een liefde voor die kinderen uit, dat is niet anders dan bij de Nederlandse vaders en moeders.

Je kunt natuurlijk ook in je publiciteit hierop aanhaken, gewoon op de dagelijkse praktijk. Wat zeggen de mensen nou? En wat vinden wij daar nou van? En wat zegt Wilders? Want je ziet op het ogenblik dat door die aantrekkingskracht van Wilders ook de overheid steeds meer naar rechts gaat.

Lees verder

Gesprek met Roel Walraven (1) Oorzaken van de vluchtelingenstroom

Afgelopen jaar is er een nieuwe vluchtelingenstroom vanuit het Midden-Oosten en elders naar Europa op gang gekomen, die ook in Nederland de bevolking en de overheid voor nieuwe opgaven stelt. Het Comité van Waakzaamheid tegen Herlevend Fascisme pleit in dit verband voor humane oplossingen en waarschuwt tegen autoritaire tendensen.

In drie afleveringen publiceren wij een gesprek met Roel Walraven, oud-wethouder van Amsterdam voor de CPN en lid van de raad van toezicht van de Stichting Comité van Waakzaamheid, over de oorzaken van deze vluchtelingenstroom, over de reacties erop en over datgene wat ons te doen staat.

Het interview werd afgenomen door Ewout van der Hoog, Jeroen Merk en Kees van der Pijl.

Refugees from Syria arrive at the train station in Dortmund, GermanyIn dit eerste van drie gesprekken beantwoordt Roel Walraven vragen van onze redactie over de politieke en andere oorzaken van de vluchtelingenstroom; over mogelijke oplossingen zoals een goede opvang tot aan het sluiten van de grenzen; en over het toekomstige verblijf van de vluchtelingen in ons land.

Je hoort vaak de stelling dat uiteindelijk de Navo-interventies in Irak en elders geleid hebben tot de huidige volksverhuizing. Zie jij nog andere oorzaken?

Ik noem enkele elementen. Het kapitalisme zoekt zijn uitweg uit de economische crisis via oorlog. De bewapeningswedloop heeft een enorme vlucht genomen. En alles wat daar platgebombardeerd wordt, moet straks weer worden opgebouwd. Dat is niet nieuw.

We veroordelen terecht de wreedheden die ISIS begaat in het Midden-Oosten, maar pakweg zeventig jaar terug hadden we in ‘ons Westen’ al Auschwitz.

Het zijn de Amerikanen die op Japan twee atoombommen hebben gegooid, en in Korea biologische en in Vietnam chemische wapens hebben gebruikt. Zij hebben de wereld met massavernietigingswapens onder controle gebracht en hebben die nog steeds klaar voor gebruik liggen. Laten wij ons dus niet op de borst kloppen!

Wat wij ‘onze Westerse beschaving’ noemen, heeft ook een rol gespeeld in de kolonialisering van die landen in de afgelopen eeuwen. Er spelen hier geweldige economische belangen. Kijk, de Amerikanen hebben bij een van de vorige oorlogen gezegd: overal waar het Amerikaanse belang in het geding is, zullen wij ingrijpen. Nou, dat hebben ze in Irak duidelijk laten merken met hun inval. Daar zijn de mensen nog steeds de dupe van.

Lees verder