Overpeinzingen (1) Koude Oorlog is van karakter veranderd

Achter het verhullende begrippenapparaat en taalgebruik van de heersende klasse gaat vaak een waaier schuil van feitelijke tegenstellingen, vol bedreigingen én kansen. Hans Peter Gramberg, lid van het Comité van Waakzaamheid, legt deze bloot in een viertal ‘Overpeinzingen’. Hieronder behandelt hij het thema grootmachten; in de volgende afleveringen gaat het over veiligheidsideologie, islam en geloofsstrijd.

Hans Peter Gramberg

Mijn argwaan tegenover ‘het Westen’ – waar ik deelgenoot van ben – is mij (ik ben van jaargang 1948) al tijdens mijn lagereschooltijd door mijn vader meegegeven. Zijn afwijzende houding van de opstelling van het Westen in de Koude Oorlog deed mij als jochie, dagdromend, in een verzonnen ‘Russisch’ Chroesjtsjov verdedigen.

Mijn argwaan begon politieker te worden met de Cubacrisis (1962). De reactie van Kennedy c.s. op de steun van de Sovjet-Unie aan Cuba vond ik ongeloofwaardig, omdat inmiddels al zoveel NAVO-raketten in Turkije en West-Europa gericht stonden op Moskou.

En deze inmiddels politiekere argwaan zag ik in 1966 bevestigd in het rapport van Robert Scheer ‘Hoe de verenigde staten verwikkeld werd in de vietnam-kwestie’ (1965) – naar de mode van die tijd zonder hoofdletters. Het is in Nederlandse vertaling gepubliceerd als nummer 6 van Katernen 2000, van werkgroep 2000.

Sindsdien ben ik – naar eigen besef – links.

Maar ben ik altijd ook waakzaam genoeg? Het ideologisch-narratieve vertoog waarmee deze ‘onze’ maatschappij zichzelf voorstelt en de samenhang probeert te organiseren, wordt immers onwillekeurig onderdeel van je dagelijkse bewustzijn.

Lees verder

Verdeeldheid EU-critici versterkt EU-elite

Na het Britse EU-referendum hebben wij onder de kop ‘Kapitalisme, de Brexit en Europees rechts’ een analyse gepubliceerd van het naoorlogse Europa als kapitalistisch project (Nieuws, 26 juni). CvW-lid Dick Boer kan deze analyse goed volgen, meldt hij, maar plaatst graag ook enkele kanttekeningen.

Dick Boer

Het verzet tegen het ‘Europa’ van de meedogenloze vrijhandel groeit, jawel. Maar hier staat (helaas) geen overgrote meerderheid van ontevredenen tegenover een kleine elite: het zijn juist grote minderheden en vaak meerderheden die instemmen met de heersende politiek. Dat het verzet tegen de elite bij machte is de wet te verzetten, lijkt voorlopig niet aan de orde. Eerder lijkt er sprake te zijn van een polarisatie – extreemrechts tegen de rest – die door de elite wordt benut om extreemrechts in het verdomhoekje te plaatsen en vervolgens rechts in te halen. Een linkse politiek die op het snelle succes mikt, zal bedrogen uitkomen.

Wij vergissen ons als wij denken dat xenofobie en racisme alleen een kwestie zijn van manipulatie van bovenaf. Er bestaat geen onschuldig volk dat hiermee van buitenaf wordt geïndoctrineerd. Xenofobie en racisme liggen opgeslagen in het collectief onbewuste van onze cultuur, dat door de rechtspopulisten wordt aangesproken. Het valt ook niet uit te sluiten dat die echt geloven in wat zij propageren.

Lees verder

Grenzen aan de vluchtelingenstroom

Met de vluchtelingenstroom richting Europa tekent zich een crisis af die grote gevolgen dreigt te krijgen. Wordt hier de rekening voor de interventies en oorlogen in het Midden Oosten en Noord-Afrika gepresenteerd? Is dit de opstap naar een ruk naar extreem-rechts in Europa? Is het verzet daartegen voldoende  toegerust met argumenten die op brede steun kunnen rekenen?
Dat zijn de vragen die we ter discussie stellen. Na de eerdere tekst van Dick Boer hieronder de stellingname van Hans van Zon.

Hans van Zon

Sinds het eind van de jaren zestig is grenzen stellen binnen links geassocieerd met rechts. Met de nieuwe vluchtelingenstroom wordt de discussie voor wat betreft de landsgrenzen op scherp gesteld. Hier wordt betoogd dat openheid zonder grenzen destructief is.

Paul Scheffer heeft het in de NRC (24 oktober) aangedurfd om, onder andere, te pleiten voor een versterking van de EU-buitengrenzen. Thomas Spijkerboer antwoordde in de Volkskrant (30 oktober) met te stellen dat onder migratiedeskundigen een consensus bestaat over het feit dat de laatste 15 jaar scherpere EU-grensbewaking volstrekt ineffectief was en mensensmokkelaars in de hand gewerkt heeft. Deze ‘wetenschappelijke consensus’ ziet blijkbaar over het hoofd dat Spanje de instroom van vluchtelingen heeft weten in te dammen van bijna 40.000 in 2007 tot minder dan 5000 per jaar sinds 2010, middels een reeks verdragen met Afrikaanse kuststaten (The Economist, 17 oktober). Ter vergelijking: alleen in oktober van dit jaar zijn 218.000 migranten de Middellandse Zee overgestoken.

Lees verder

‘Wij’ als belichaming van de humaniteit en ‘zij’ als bron van onmenselijkheid

Dick Boer

Je kunt je natuurlijk blindstaren op de PVV van Geert Wilders. Of het Front National van Marine le Pen. Wat die zeggen is verschrikkelijk: openlijke verachting van andersgelovigen, niet omdat zij van een ander geloof zijn maar als vreemd en dus gevaarlijk kunnen worden geïdentificeerd. Je moet er ook niet aan denken dat zo’n partij aan de macht zou komen. Maar mocht Wilders niet al eens gedoogpartner van een regering zijn? En vooral: wat is het verschil tussen een VVD-fractievoorzitter die uitgeprocedeerde asielzoekers vergelijkt met de crimineel Holleeder (die trouwens nog lang niet uitgeprocedeerd is) en Wilders die zijn aanhang ‘minder, minder’ laat roepen als antwoord op zijn vraag of zij meer of minder Marokkanen willen?

Toch kun je je afvragen of dit voldoende reden is om van fascisme te spreken en nog wel van een herlevend fascisme. Bij fascisme denk je toch aan bruine horden die marcheren op de maat van antisemitisch gezang en niet aan keurig geklede dames en heren die zich beroepen op hun vrijheid van meningsuiting en juist de Islam verwerpen als een in wezen ondemocratische en gewelddadige ideologie? Maar het waren keurig geklede dames en heren die besloten een democratisch gekozen regering geen enkele kans te geven de humanitaire crisis in hun land enigszins humaan op te lossen. En het zijn keurig geklede dames en heren die niets beters weten te verzinnen dan ons voor te houden dat er voor een politiek die de mensen laat opdraaien voor een crisis waar zij zelf part noch deel aan hebben, geen alternatief bestaat. Zij vertegenwoordigen een maatschappij die gebaseerd is op ongelijkheid en belijden de gelijkheid van alle mensen als een algemeen mensenrecht.

Lees verder

Stellingen voor de Comité-bijeenkomst van 30 mei 2015

Kees van der Pijl

Anno 1936 hoefde er binnen het toenmalige CvW geen misverstand te bestaan waar het zich tegen keerde.

Mussolini was in 1922 in het zadel geholpen, Hitler in 1933.

Vandaag de dag is datgene waartegenover we waakzaam moeten zijn niet zo éénduidig.

Man claims to be Adolf Hitler’s reincarnation, earns £60 a time ...Er zijn door heel Europa rechts-populistische, neo-fascistische en extreem nationalistische partijen actief en in Oekraïne krijgen expliciet fascistische groepen, hoewel ze bij de verkiezingen weinig aanhang kregen, steeds meer greep op de op zich al uiterst rechtse regering van Jatsenjoek.

Niettemin is in niet één land het fascisme (in de zin van vervanging van democratie door gewelddadige dictatuur) ook werkelijk aan de macht zoals Mussolini, Hitler, of zelfs Franco dat waren. Of een systeem van ongekende wreedheid zoals het Duitse Nationaal-Socialisme zich ooit op die schaal opnieuw zal vestigen is trouwens de vraag. Echter,

  1. Thomas Manns uitspraak dat als het fascisme naar de Verenigde Staten zou komen, dat zou gebeuren in naam van de vrijheid, herinnert eraan dat we niet moeten wachten tot een dictator in fantasie-uniform het voor het zeggen krijgt alvorens van fascisme te durven spreken. Dus gebruik ik de term ook al doet het zich nog in een meer gematigde vorm voor. Lees verder