En dan is er Trump (4). Een outsider in het Witte Huis?

 

Dit vierde artikel rond de verkiezing van VS-president Donald Trump schetst hoe zich al snel een machtige coalitie van kapitaalsgroepen om hem heen heeft geschaard, met hun eigen geopolitieke strategieën. Een eenling is hij dus niet.

Kees van der Pijl

Tot aan Donald Trumps inauguratie is de wereld maandenlang getuige geweest van een ongekende binnenlandse machtsstrijd, die ongetwijfeld ook nog lang zal voortduren. Om de furieuze campagne tegen Trump te begrijpen, zijn twee constateringen van belang.

Ten eerste is de Amerikaanse president niet almachtig. Hij is voorzitter van een doorlopende vergadering waaraan honderden afzonderlijke belangengroepen deelnemen die veelal in het Congres of soms zelfs in het kabinet vertegenwoordigd zijn. Maar als de president een te prominente belangengroep zoals het militair-industrieel complex de voet dwars zet, is hij in groot gevaar. Dat ondervond de Democraat John Kennedy in 1963 (vermoord in Dallas) en de Republikein Richard Nixon in 1974 (tot aftreden gedwongen).

Ten tweede is de crisis van 2008 geen conjuncturele dip geweest, maar een wereldhistorische omslag die een periode van neergang van het Westerse kapitalisme heeft ingeluid. Toen de bevolking de rekening gepresenteerd kreeg voor de speculatieve praktijken van de allerrijksten (en de banken en beleggingsmaatschappijen die voor hen werken), kwam het sluimerende verzet in alle hevigheid naar buiten. Zo bezien hoeft de verkiezing van Trump geen verrassing te zijn, net zomin als de Brexit of de opkomst van Wilders en Le Pen.

Nu Trump president is, heeft zich al spoedig een machtige coalitie van grote belangen om hem heen gegroepeerd, dus een eenling is hij niet (meer).

Lees verder

En dan is er Trump (3). De ‘Russische hacks’ van de CIA

Dit derde artikel rond de verkiezing van VS-president Donald Trump behandelt de pogingen om Trumps opkomst te stuiten, ten gunste van de Amerikaanse interventiepolitiek, en schetst de rol van de Amerikaanse media.

Kees van der Pijl

De opwinding over de veronderstelde ‘Russische hacks’ van de e-mails van de Democratische Partij heeft inmiddels geleid tot de uitzetting uit de VS van 35 Russische diplomaten, en deze opwinding is nog lang niet bedaard. De mainstream media blijven onverstoorbaar over deze ‘hacks’ publiceren, ook al is de bron van de Wikileaks-publicaties overtuigend geïdentificeerd (door inlichtingenveteranen in de VS en door de Britse ex-diplomaat Craig Murray) als een lek en niet als een hack.

In werkelijkheid gaat het hier om een aanval op Donald Trumps aangekondigde breuk met de Amerikaanse interventiepolitiek. Hier staat niet het belang van één politieke partij op het spel, maar dat van de gehele heersende klasse in de VS die in beide partijen de boventoon voert. Decennialang heeft deze klasse met buitenlandse interventies en nu ook met TTIP, TPP en CETA de opmars proberen te verhinderen van het BRICS-blok als een nieuw centrum in the wereldeconomie en -politiek.

Lees verder

En dan is er Trump (2). De oligarch kiest zijn vrienden

Dit is het tweede artikel rond de verkiezing van Donald Trump als nieuwe president van de VS. Zijn binnenlandse bondgenoten, de rol van de Amerikaanse ‘schaduwstaat’ en de wereldwijd verscherpte tegenstellingen.

Kees van der Pijl

Het Westen verliest al langere tijd economisch terrein en probeert dat te compenseren met de inzet van geweld. Dit geweld bestrijkt een breed scala van elektronische bewaking; van inmenging in de politieke ontwikkeling via ‘kleuren’-revoluties, chantage, moord en staatsgrepen; van economische oorlogvoering middels sabotage en sancties; en van militair geweld.

Hillary Clinton zou deze koers onverkort voortgezet hebben, maar bij Trump is dat minder zeker.

Is Trump dan de belichaming van een moment in de historische ontwikkeling waarop het Westen, onder Amerikaanse leiding, zijn poging opgeeft om zijn neergang met geweld te compenseren? Als dit al zo zou zijn, met de nadruk op ‘als’, dan krijgt de autoritaire, populistische kant van Trump alleen nog maar meer betekenis.

Bij velen is de opluchting zo groot dat Hillary Clinton het niet is geworden (Diana Johnstone noemt haar in haar boek de ‘Koningin van de Chaos’) … dat men van de schrik denkt dat Trump daarom wel zal meevallen.

Maar Trump is een Amerikaanse ‘oligarch’. Hij is de op 155 na rijkste man van de VS geworden met onroerendgoedtransacties, onderbetaalde arbeid, onbetaalde rekeningen en belastingontwijking.

Lees verder

Waarom vreemdelingenhaat in Nederland?

Onderstaande tekst is gebaseerd op de bijdrage van de schrijver aan het driedaagse congres Rechte Politik in Europa van de Duitse vakbond IG Metall, dat van 23 tot 25 november jl. gehouden werd in Saarbrücken. Op de eerste dag werd na de inleidingen van functionarissen van de bond (2,9 miljoen leden) een overzicht van uiterst rechts gegeven in verschillende Europese landen. Op een forumdiscussie diezelfde avond, uitgezonden door de radio van Saarland, verklaarde de vice-premier van Saarland dat haar partij, de SPD, al 150 jaar onwrikbaar vasthoudt aan de grondwaarden van mensenrechten en solidariteit. Dit laatste overtuigde echter niet alle aanwezigen en was mede aanleiding om op de tweede dag, toen Frankrijk, Nederland en Duitsland zelf aan de orde kwamen, hierop nader in te gaan. Het was een vakbondscongres dat Nederlandse navolging verdient.

Kees van der Pijl

De situatie inzake uiterst rechts in Nederland is een aspect van een veel algemenere toestand, namelijk de systeemcrisis van het liberale kapitalisme waarin het Westen zich bevindt. Wilders is daarbij maar een symptoom.

Het kapitalisme van na de Tweede Wereldoorlog was gebaseerd op een klassencompromis tussen kapitaal en arbeid. De sociaal-democratie en de vakbonden, met de toen nog bloeiende industrie, vormden de kern daarvan.

Inmiddels heeft het georganiseerde kapitalisme en de daarbij horende sociale bescherming plaatsgemaakt voor een roofkapitalisme dat de maatschappij niets meer te bieden heeft. Het gebouw van de Industriebond FNV in Amsterdam, ooit een geduchte partij in de CAO-onderhandelingen, is nu een hotel.

Lees verder

En dan is er Trump (1). De ‘opstand der horden’

Dit is het eerste artikel rond de verkiezing van Donald Trump als nieuwe president van de VS. Het behandelt de neergang van de (sociaal-) Democraten en de opkomst van de populisten. 

Kees van der Pijl

Met de overwinning van Donald Trump in de Amerikaanse presidentsverkiezingen is een nieuwe fase ingegaan van de ‘opstand der horden’ (term van de Spaanse conservatief Ortega y Gasset uit 1930). Het is een opstand tegen de mondialisering van de economie waarmee het kapitaal een eind heeft gemaakt aan de sociale bescherming door de staat en een open wereldmarkt heeft willen creëren.

Daarin stroomt het geld naar waar het ’t meest opbrengt, en stromen de mensen naar plekken waar hun arbeidskracht concurrerend is. Dat laatste ervaren degenen die nog denken of hopen dat ze beschermd zullen worden (tegen ontslag, bij ziekte of ouderdom) als een bedreiging.

In de VS was de Democratische partij lang (d.w.z. vanaf de jaren dertig) de partij die samen met de vakbonden deze bescherming leverde, zij het altijd in combinatie met  imperialistische buitenlandse politiek. Onder Bill Clinton liet de partij het eerste, de sociale bescherming, los en sindsdien is het bergafwaarts gegaan voor de Democraten.

(tabel van Jonathan Webber)

Clinton breidde de NAVO tegen alle afspraken in uit naar het voormalig Warschaupakt, En nadat Bush de ‘War on Terror’ had gelanceerd en de VS teruggetrokken had uit ontwapeningsaccoorden met de USSR resp. Rusland, zette Barack ‘Yes We Can’ Obama het Bush-programma voort met drones en een raketschild aan de Russische grenzen (‘tegen Iran’).

Lees verder

De grenzen dicht? Goed idee (3) Stop de buitenlandse financiering van culturele en politieke groepen

Waar rechts-populisten de grenzen willen sluiten voor vluchtelingen en arbeidsmigranten, ziet het Comité van Waakzaamheid vooral drie andere dreigingen vanuit het buitenland: speculatief kapitaal, schimmige afluisterdiensten en duistere geldstromen (naar culturele en politieke instellingen). Hier het laatste uit een serie van drie artikelen.

Kees van der Pijl

Door de recente couppoging in Turkije is de bemoeienis van Ankara met de verhoudingen in Nederland weer in het nieuws gekomen. Deze poging is door Erdoğan op het conto van de Gülen-beweging geschreven, waardoor de tegenstellingen tussen Turkse Nederlanders hoog zijn opgelaaid.

Nu valt het te betwijfelen of de geestelijk leider Gülen, die in de hele wereld culturele en onderwijsinstellingen subsidieert, inderdaad achter de couppoging zit.  Maar de hierheen geïmmigreerde Turken van het platteland (overwegend Erdoğan-aanhangers) verschillen wel degelijk van hun meer verstedelijkte landgenoten met een middenklasse-achtergrond (vaak op Gülen geöriënteerd als zij moslims zijn). En die tegenstellingen worden vanuit het buitenland aangewakkerd.

De Gülen-aanhang is gericht op integratie. Erdoğan en zijn AKP willen echter dat de 6,5 miljoen in het buitenland levende Turken juist aan de eigen taal en cultuur vasthouden. Vanuit Turkije worden daarom in Nederland circa 150 moskeeën gefinancierd en bestuurd, plus nog eens zo’n honderd Milli Görüs-moskeeën, en circa 1500 stichtingen en verenigingen.

Zo wordt de integratie van Turkse Nederlanders tegengegaan. Nu betekent verzet tegen integratie vaak dat men de voorwaarden wil verbeteren waaronder deze integratie moet plaatsvinden. Bij de PvdA-afsplitsing DENK lijkt dat zeker het geval. Of de partij dat louter met Nederlandse middelen wenst te bereiken of ook met steun van Ankara, is echter van groot belang.

Hoe gevaarlijk buitenlandse bemoeienis met de verhoudingen binnen Nederland is, wordt pas goed duidelijk als we kijken naar Geert Wilders.

Lees verder

De grenzen dicht? Goed idee (2) Amerikaanse afluisterpraktijken in Nederland en ‘onze’ behulpzame minister Plasterk

Waar rechts-populisten de grenzen willen sluiten voor vluchtelingen en arbeidsmigranten, ziet het Comité van Waakzaamheid vooral drie andere dreigingen vanuit het buitenland: speculatief kapitaal, schimmige afluisterdiensten en duistere geldstromen (naar culturele en politieke instellingen). We behandelen deze thema’s in een serie van drie artikelen; hier het tweede.

Kees van der Pijl

Dankzij Edward Snowden, Julian Assange, Bradley/Chelsea Manning en anderen weten we inmiddels een heleboel meer over hoe al onze gangen worden nagegaan en welke misdaden er gepleegd worden met behulp van de ingewonnen informatie. Ook in Nederland.

Snowden heeft asiel gekregen in Rusland, Assange zit al vier jaar in een kamertje in de Ecuadoriaanse ambassade in Londen, en Manning is in hongerstaking in de cel waar hij een zware gevangenisstraf uitzit voor het openbaar maken van Amerikaanse oorlogsmisdaden. Dat wat betreft de vrijheid die met het afluisteren beschermd moet worden. Ook in Nederland, onder verantwoordelijkheid van minister van binnenlandse zaken Ronald Plasterk (hier met zijn partijleider).

De wereldwijde afluisterpraktijken die door Snowden zijn onthuld, waaronder 1,8 miljoen afgetapte telefoongesprekken in Nederland, berusten op een verdrag uit 1948 tussen de VS en Groot-Brittannië, met Canada, Australië en Nieuw-Zeeland als juniorpartners. Tot 1991 waren in Europese landen de eigen veiligheidsdiensten belast met afluisteren van (potentiële) opposanten zoals communisten, maar ook vakbonden en anti-apartheidsactivisten.

Maar in 1991 werd de NSA, de Amerikaanse afluisterdienst, gereorganiseerd. De divisie die tot dan toe Oost-Europa en de Sovjet-Unie had bespioneerd, kreeg nu ook West-Europa erbij. Dit leidde tot onrust in de EU, en het Europese Parlement bracht in 1998 een rapport uit dat vaststelde dat de NSA in het kader van het Echelon-programma bijna alle mondiale satelliettelefoon-, internet-, e-mail-, fax- en telex-verkeer onderschepte.

Lees verder

De grenzen dicht? Goed idee (1) Buitenlandse beleggingsfondsen en de vernietiging van de lokale economie

Waar rechts-populisten de grenzen willen sluiten voor vluchtelingen en arbeidsmigranten, ziet het Comité van Waakzaamheid vooral drie andere dreigingen vanuit het buitenland: speculatief kapitaal, schimmige afluisterdiensten en duistere geldstromen (naar culturele en politieke instellingen). We behandelen deze thema’s in een serie van drie artikelen.

Kees van der Pijl

De rechts-populistische en neo-fascistische roep om de grenzen dicht te gooien voor vluchtelingen en andere migranten krijgt veel bijval. Deze volksverhuizingen, die in gang zijn gezet door Amerikaanse en NAVO-avonturen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en elders, confronteren de mensen hier met een wereldsituatie die steeds meer trekken van een onbeheersbare chaos krijgt. Als de slachtoffers van dit alles voor onze neus staan, wordt dit heel concreet en direct. Er is letterlijk geen ontkomen aan en de roep om voor hen de grenzen te sluiten, sluit hierop aan.

Heel abstract blijven daarentegen de extreem ongelijke economische verhoudingen tussen het ‘Noorden’ en het ‘Zuiden’, de speculatieve kapitaalbewegingen op de wereldmarkt en de gevolgen van klimaatverandering zoals woestijnvorming. Deze zaken staan soms in de krant, maar het is moeilijk je er iets bij voor te stellen. Zelfs interventieoorlogen in andere delen van de wereld zijn uiteindelijk ver van ons bed.

V&D Building EntranceWie hier even over nadenkt, zal echter beseffen dat zo’n sluiting van de grenzen toch het best kan beginnen bij de bron — zoals met het buiten de deur houden van het speculatieve kapitaal. De ondergang van V&D kan daarbij als waarschuwend voorbeeld dienen.

Vroom & Dreesmann werd in 1887 opgericht door de gelijknamige zakenlieden in de Weesperstraat in Amsterdam, en heeft tot aan het faillissement in 2015 dus 128 jaar bestaan. Behalve inkomstenbron voor de eigenaars had het bedrijf ook een sociale functie, zoals alle warenhuizen. In elke stad van enige betekenis was er een V&D, met vaak prestigieuze panden en altijd druk.

Lees verder

Klassentegenstellingen herontdekt na Oekraïne-referendum

Kees van der Pijl

Het referendum over het EU-Associatieverdrag met Oekraïne van 6 april 2016 is met een Nee beslecht.

Laat niemand zich troosten met de gedachte dat er maar 32 procent van de kiezers is opgekomen, al is daarmee de opkomstdrempel wel degelijk gehaald. Van de niet-stemmers zou volgens onderzoek van de NOS immers maar liefst een kwart zijn thuisgebleven omdat men ervan uitging dat de regering toch niets met de uitslag zou doen. Daar heeft het na de afwijzing in de Tweede Kamer van de motie-Van Bommel om de ratificatiewet in te trekken, dan ook weer alle schijn van.

De uitslag heeft ook geleid tot de (her)ontdekking van de klassentegenstellingen in onze maatschappij.

In Trouw, dat in de campagne consequent voor het Ja is opgekomen, werd op 8 april de balans opgemaakt. ‘De kiezers bij het referendum lieten zich veel minder leiden door hun partijvoorkeur dan door andere factoren. Opleiding speelt een grote rol. De woonomgeving ook.’ Kortom, er zijn klassenverschillen. Een geciteerde ‘electoraal geograaf’ spreekt zelfs van ‘soorten mensen’.

Lees verder

‘Wij zijn Dirk van Nimwegen en de stakers van toen veel verschuldigd’

Roel Walraven

Op 25 februari 2016 werd Dirk van Nimwegen, die 75 jaar geleden opriep tot de Februaristaking tegen de jodenvervolging, herdacht bij de plaquette in de Borgerstraat in Amsterdam Oud-West. Hier sprak in aanwezigheid van vele leerlingen van de Annie M.G. Schmidtschool en anderen Roel Walraven, lid van het Comité van Waakzaamheid tegen Herlevend Fascisme.

Vorige week heb ik jullie in de klas verteld over de Tweede Wereldoorlog. Hoe voor Nederland op 10 mei 1945 de oorlog begon. Hoe in de havens van IJmuiden, Scheveningen en Katwijk veel mensen probeerden mee te komen op de overvolle schepen naar Engeland. en hoe velen op de kade moesten achterblijven. Dit waren Nederlandse vluchtelingen voor de oorlog, voor het geweld en voor de dreiging van de dood. Ze kregen in Engeland hulp en steun. Dat doet ons denken aan alle mensen die nu bij ons steun en hulp zoeken.

Wij herdenken vandaag de Februaristaking 1941, die gericht was tegen de vervolging en deportatie van onze joodse landgenoten uit Amsterdam en omgeving. Van hen die niet konden of wilden vluchten.

Het is dit jaar om twee redenen een bijzondere herdenking. De staking is nu 75 jaar geleden – de jongste nog levende stakers waren toen 15 jaar en zijn inmiddels 90 jaar oud. Maar belangrijker nog: juist in deze tijd is het opnieuw nodig om ons te keren tegen racisme en vreemdelingenhaat.

Lees verder