Tentoonstelling in het Verzetsmuseum: slachtoffers of daders?

Van 30 juni tot en met 12 november 2017 wordt in het Verzetsmuseum in Amsterdam de reizende expositie De Goelag, terreur en willekeur in de Sovjet-Unie gepresenteerd. Er is kritiek gekomen op de tekst in de uitnodigingsbrief voor de opening, op de website-tekst (inmiddels deels gewijzigd) en op de expositie zelf.

Hieronder het schrijven van Arthur Graaff, lid van het Comité van Waakzaamheid en landelijk woordvoerder van AFVN-BvA (Antifascistische Oud-Verzetsstrijders Nederland / Bond van Antifascisten), die als eerste zes onjuistheden in de aankondiging aankaartte, en de reactie van het Verzetsmuseum.

Arthur Graaff

Met stijgende verbazing heb ik de wervende website-tekst gelezen waarmee het Verzetsmuseum op 22 juni 2017 de expositie De Goelag, terreur en willekeur in de Sovjet-Unie meende te moeten beschrijven.

Nog diezelfde dag heb ik het museum hierop aangesproken. Mijn kritiek gold met name de volgende passage:

Vrijwel niemand weet dat daaronder ook duizenden Nederlandse slachtoffers waren: deels Nederlanders die vochten in Duitse dienst en die in Rusland krijgsgevangen waren gemaakt, maar ook veel idealistische communisten die voor de oorlog naar Rusland waren getrokken om te helpen aan de verwezenlijking van de rode droom, en die net als zovele Russen ook uit de gratie vielen.

Ik heb mijn kritiek in zes punten samengevat.

Lees verder

Omstreden expositie in Verzetsmuseum

Van 30 juni tot en met 12 november 2017 wordt in het Verzetsmuseum in Amsterdam de reizende expositie De Goelag, terreur en willekeur in de Sovjet-Unie gepresenteerd. Er is kritiek gekomen op de tekst in de uitnodigingsbrief voor de opening, op de website-tekst (inmiddels deels gewijzigd) en op de expositie zelf. Hier de reactie van Max van den Berg uit Amsterdam, medeoprichter van zowel het Verzetsmuseum als het Comité van Waakzaamheid.

Max van den Berg

Terecht wordt de geschiedenis van ontberingen en onderdrukking in de Goelag-expositie gekaderd in het historische perspectief van een eeuwenoud tsaristisch, feodaal systeem.

Toch wordt de expositie door enkele uitglijders ontsierd. In de uitnodigingsbrief staat onder meer:

Vrijwel niemand weet dat daaronder ook duizenden Nederlandse slachtoffers waren: deels Nederlanders die vochten in Duitse dienst en die in Rusland krijgsgevangen waren gemaakt (…).

Ik vind een dergelijke benadering van het Goelagvraagstuk voor een Verzetsmuseum, dat voortkomt uit de strijd tegen het nationaal-socialisme, onacceptabel. Hier wordt de zaak 100% omgekeerd. Slachtoffer was immers de Sovjet-Unie, waar de Nederlandse SS-formaties moordend en plunderend doorheen trokken. Maar hier worden de landverraders in nazi-Duitse dienst als slachtoffers van de Sovjet-Unie gepresenteerd.

Het is voor mij volledig onbegrijpelijk dat deze stellingname door de doorgaans toch goed geïnformeerde directie over het hoofd is gezien.

Lees verder

Extreemrechts in Frankrijk verslagen door zijn verwekkers

(redactie)

De eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen op 23 april is gewonnen door de ‘jeune premier’ Emmanuel Macron, voormalig bankier bij Rothschild en korte tijd minister in de regering van Manuel Valls. Samen hebben Macron en Valls grote stappen gezet in de afbraak van de Franse sociale zekerheid, waarbij ze autoritaire machtsmiddelen (artikel 49-1, dat het mogelijk maakt per decreet te regeren) niet hebben geschuwd.

(foto: rellen in Parijs in de nacht van de verkiezingen)

Zelfs de eigen ‘socialistische’ partij was niet bereid deze onttakeling nog voor haar rekening te nemen. President Hollande, die de bui al zag hangen, heeft als eerste herkiesbare president in de Vijfde Republiek (in 1958 door De Gaulle gevestigd) ervan afgezien zich herkiesbaar te stellen. Dat was bij een waardering van rond de 2 procent geen slechte beslissing. En Benoît Hamon, kandidaat voor de PS, is met 6,8 procent afgeserveerd. Een resultaat dat overeenkomt met dat van de Nederlandse PvdA, die dezelfde neoliberale koers heeft gevaren.

Lees verder

Solidariteit als antwoord op extreemrechtse leugens

René Danen was voorzitter van het FNV-ledenparlement en is voorzitter van Nederland Bekent Kleur. Op 25 februari 2017 hield hij een toespraak (hier in bewerkte versie) tijdens de Februaristakingherdenking van de FNV in het Amsterdamse stadhuis.

René Danen

‘Als een Fascist Ademt Liegt-ie’, heet de documentaire over het leven van verzetsstrijder Henk van Moock. Bij deze herdenking van de Februaristaking bezie ik het heden aan de hand van zijn verhalen over het verleden.

Van Moock was in 1941, als jonge man van 24 jaar, betrokken bij de Februaristaking en was op hoge leeftijd nog steeds actief tegen onrecht en racisme. Onder meer in de jaren negentig als ambassadeur voor onze organisatie Nederland Bekent Kleur.

Namens deze organisatie heeft Van Moock in 1994 het Paspoort tegen Racisme aangeboden aan de toenmalige Franse presidentsvrouw Danielle Mitterrand. Hij gaf aan haar, die zelf ook in het verzet had gezeten, toen spontaan zijn verzets-stropdas. Deze ontmoeting met Mitterrand is een erkenning geweest van de strijd die Van Moock zijn hele leven heeft gevoerd.

Vlak na de oorlog kreeg hij als communist die erkenning voor zijn verzetsdaden echter nog niet.

Lees verder

Verzetsman te Haarlem

Dick Schouten, Lelystad

Ons vader heeft mogelijk in dezelfde verzetsgroep gezeten als Hugo van Langen. Na een artikel gelezen te hebben in het IJmuider Dagblad over de Februaristaking 1941, ging er gelijk weer van alles door mijn hoofd. Zoals de namen van Jan Bonekamp, Truus Menger, en vooral Hannie Schaft die met regelmaat bij ons over de vloer kwam. Ikzelf, nu bijna 75 jaar, heb nog bij Hannie op schoot gezeten en gespeeld, en kan mij vaag haar gezicht voor de geest halen.

Ik kan mij ook herinneren dat ons vader was aangeschoten en dat even later de Grüne voor de deur stond en naar mijn vader vroeg. Maar deze zat allang onder de vloer in zijn schuilplaats.

Mijn vraag aan Hugo van Langen is: Was hij bekend met ons vader? In welke groep zat hij, wat was zijn operatiegebied? Had hij ook contact met Hannie en met Truus? Ons vader heeft nooit veel losgelaten. Ons moeder wel iets, maar weinig, en we konden er nooit de hand op leggen.

Lees verder

Nee tegen het ‘verkeerde soort populisme’

(redactie)

De uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017 is door velen begroet als een afwijzing van Wilders, omdat hier het ‘verkeerde soort populisme’ zou zijn verslagen. Maar door wat? Door een ‘goed soort populisme’? Want steeds meer klinken de leuzen van Wilders door in de programma’s van met name VVD en CDA.

Tijdens de verkiezingen van 2012 deden twee van de tien verkiezingsprogramma’s beloften die in strijd zijn met bestaande rechten en vrijheden. Volgens de Orde van Advocaten zijn dat er inmiddels al vijf van de dertien.

In dit opzicht biedt de overwinning op Wilders, en hoe die behaald werd, minder reden tot optimisme dan velen denken.

Lees verder

Arbeidersverzet in de oorlog verraden door establishment

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was Hugo van Langen 16 jaar oud. Op 24 februari 2017 hield hij een toespraak (hier in bewerkte versie} bij de herdenking van de Februaristaking in IJmuiden.

Hugo van Langen

De Februaristaking van 1941 en de April-meistakingen van 1943 zijn de grootste overwinningen van ons volk op een bezettende macht sinds de tachtigjarige opstand tegen Spanje.

In de zeventiende eeuw was Spanje de machtigste mogendheid ter wereld. Ook toen hadden de arbeidende mensen, de ambachtslieden, de leiding in een grote volksopstand. Het waren de Geuzen die als bannelingen in Engeland een schitterende organisatie, een strategie en een operatieplan hadden voorbereid. In tegenstelling tot Willem van Oranje organiseerden en bewapenden zij de bevolking: dat was het begin van grote overwinningen zoals die in Den Briel, Alkmaar en Leiden.

Maar doorgaans zijn in de geschiedschrijving de grote betekenis van dit brede verzet van ons volk en de doorslaggevende rol van de arbeidersbevolking in deze tachtigjarige opstand bewust genegeerd. Hetzelfde geldt voor het verzet in de Tweede Wereldoorlog.

Lees verder

Leestafel alfabetisch

Dit zijn de tot nu toe besproken teksten van onze kleine bibliotheek over oud en nieuw fascisme. Klik op de naam van de auteur om bij de desbetreffende bespreking te komen.

Bréville, Benoît. ‘Islamophobie ou prolophobie?’ Le Monde Diplomatique (februari) (2015).

Halper, Jeff. War Against the People. Israel, the Palestinians and Global Pacification. London: Pluto Books, 2015.

Lees verder

Rechts populisme en autoritaire staat: in de Weimar-republiek en nu.

Kees van der Pijl

Het grote gevaar van de huidige politieke ontwikkeling is het bij elkaar komen van een massa ontevredenen die hun heil zoeken bij rechts-populistische politieke partijen en bewegingen; en de uitbouw van een autoritaire staat. In Nederland zien we enerzijds Wilders en anderen die de ontevredenheid mobiliseren door thema’s als vreemdelingenhaat uit de taboesfeer te halen. Politieke en sociale omgangsvormen verruwen, het beschimpen van mensen op grond van huidskleur of geloof wint terrein.

Anderzijds zijn de partijen van het ‘midden’ bezig de repressieve staatsmacht uit te bouwen en roeren ze de oorlogstrom. De ontwerp-sleepnetwet van Plasterk (PvdA) herinnert eraan dat mocht Wilders ooit aan de regering komen, de instrumenten om een autoritaire staat in te voeren voor hem klaar liggen. Aangenomen door het ‘nep-parlement’ in een klimaat van angst voor ‘terrorisme’ en ‘Poetin’, waardoor allerlei verslechteringen kunnen worden doorgevoerd.Franz Neumann, Behemoth: The Structure and Practice of National ...

Welke historische parallellen zijn er met de jaren dertig?

Direct na de machtsovername van Hitler analyseerde de sociaal-democratische jurist Franz Neumann hoe de opkomst van de nazi’s mogelijk was gemaakt. Daarna zocht hij een goed heenkomen in de VS, waar hij later zijn beroemd geworden boek over de nazi-staat, Behemoth, zou publiceren. 

Lees verder

Herdenking van de Februaristaking 1941 IJmuiden

Op vrijdag 24 februari organiseert het Bonekamp-comité samen met Lokaal FNV IJmond een bijeenkomst ter herdenking van de Februaristaking 1941. Meer dan 300.000 mensen gaven gehoor aan de oproep van de toen illegale CPN om het werk neer te leggen, als protest tegen de Duitse bezetter en de Jodenvervolgingen. De staking breidde zich uit van Amsterdam naar de Zaanstreek, Hilversum, Utrecht, Weesp, Haarlem en Velsen, waar onder meer werd gestaakt bij de Hoogovens en papierfabriek Van Gelder.
Op 24 februari zijn twee sprekers uitgenodigd om in de bibliotheek van IJmuiden hulde te brengen aan deze daad van verzet. Nergens werd zoveel tegen de Duitse bezetter en haar maatregelen gestaakt als in Nederland. Na de oorlog ontstond een beeld van verzet dat vooral gepleegd werd door ‘soldaten van Oranje’.

Lees verder