Als de macht zijn oor te luisteren legt… (8) Uiteindelijk gaat het om oorlog

21 maart a.s. zal de Nederlandse kiezer gevraagd worden zich in een raadgevend referendum uit te spreken over de Wet inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv), oftewel Sleepnetwet. Het Comité van Waakzaamheid bestrijdt dat deze wet, die onbeperkt afluisteren mogelijk maakt, nodig is voor de strijd tegen het terrorisme en andere bedreigingen. In een serie korte beschouwingen zal betoogd worden dat de werkelijke drijfveren heel andere zijn. Wie een weloverwogen NEE-stem in het referendum wil uitbrengen moet deze drijfveren kennen!

Door de revolutie in de informatietechnologie (IT), die begon in de jaren 80, werd spioneren een stuk makkelijker. Omdat de VS de enige staat is die dankzij de papieren dollar geen sluitende begroting hoeft te hebben, terwijl er geen bovengrens is aan de uitgaven als het maar voor ‘defensie’ is, kreeg die Image result for plasterk cowboyhoedrevolutie dáár haar brandpunt en bijvoorbeeld niet in Japan of de EU.

Net als bij Orwells ‘teleschermen’ was het de bedoeling om naar twee kanten te werken: enerzijds om informatie te vergaren, anderzijds om propaganda te verspreiden. De nieuwe strategie voor ‘informatieoorlog’ moest tegenstanders intimideren en de eigen bevolking overtuigen van ‘ons’ gelijk. Met de Wiv van minister Plasterk (foto) en censuur op het internet en in de media (weghouden van ‘nepnieuws’) zien we het voor onze ogen gebeuren, nu ook in Nederland.

Vereiste voor de informatieoorlog is ‘Totaal Informatiebewustzijn’. Alles wat er geweten kan worden moet het eerst bekend zijn bij de VS en de inlichtingendiensten van de ‘Five Eyes’. Een belangrijke doorbraak was de zoekmachine die door twee studenten in Stanford, Sergey Brin en Larry Page (beide inmiddels miljardair als oprichter-eigenaars van Google), werd ontwikkeld om het internet af te zoeken. Ook dit was een project van DARPA, het Amerikaanse defensieonderzoeksbureau. Want of we het nu hebben over Google, het internet als werkterrein voor deze en andere ondernemingen, of over het hele scala van belangrijke IT-innovaties, allemaal waren ze de  producten van research die door het Pentagon was gefinancierd.

Op het eind van de jImage result for plasterk cowboyhoedaren 90 kwamen de nieuwe begrippen ‘weboorlog’ en ‘cyber-oorlog’ in omloop. Met het geolocatiesysteem GPS werden de mogelijkheden voor het spioneren spectaculair uitgebreid, omdat men nu ook precies kon zien waar iets of iemand zich bevond of geweest was. Tegenwoordig zit GPS op iedere smartphone en alle gegevens over iemands verplaatsingen worden vervolgens keurig opgeslagen. Het wordt mogelijk gemaakt door een systeem van 24 satellieten. De eerste keer dat het gebruikt werd, was toen Amerikaanse troepen in Saoedi-Arabië belandden aan de vooravond van de Eerste Golfoorlog en ze GPS gebruikten om in de onbekende woestijnomgeving hun weg te vinden.

Een belangrijke militaire GPS-toepassing is de drone, een uitvinding van de Israëlische luchtvaartingenieur Avraham Karem. Karem emigreerde in 1977 naar de VS en ontwikkelde daar de Predator-drone. Een drone gebruikt GPS en is verbonden met een thuisbasis in de VS, en zou uiteindelijk een spionagemiddel worden dat in staat is om een waargenomen doel direct zelf te bestoken.

Zo werd het mogelijk om de ‘kill chain’, de dodelijke keten tussen de beslissing om mensen te doden en een raket afvuren, drastisch in te korten. Die keten is gebaseerd op Totaal Informatiebewustzijn en bestaat uit drones die in conflictgebieden patrouilleren en verbonden zijn met commandocentra in de VS. Deze kunnen dan direct aanvallen uitvoeren. We denken daarbij meestal aan Amerikaanse en NAVO-operaties zoals in Afghanistan, of na de regimewisseling in Libië, in Afrika (de belangrijkste Amerikaanse drone-basis is nu in Niger). Maar met het dichterbij komen van een dreigende Amerikaanse resp. NAVO-oorlog in Europa, kan het ook hier een kwestie van leven en dood worden. De Wiv past naadloos in dat kader en moet daarom worden herroepen. Te beginnen met een NEE in het referendum van 21 maart.

De artikelen in deze reeks zijn een bewerking van een langer document getiteld Surveillance Capitalism and Crisis’ waarin ook verwijzingen naar het bronnenmateriaal zijn opgenomen.