Verzet tegen nazi’s veel groter dan de Volkskrant suggereert

We leven in een tijd waarin uiterst rechts in alle Europese landen oprukt. Wie nu het verzet tegen de nazis in de jaren 30 en tijdens de bezetting kleineert, begaat meer dan een vergissing. Het komt neer op het aanmoedigen van passiviteit en berusting, terwijl in de huidige verhoudingen juist het tegendeel aan de orde moet zijn, namelijk actieve bestrijding van neo-nazi- en rechtspopulistische tendensen.

Onlangs werd het verzet tegen de nazis opnieuw gerelativeerd in een column in de Volkskrant. Hier de reactie van Arthur Graaff, redacteur van de websites NieuwsWO2 en  NLNaziFrei en mede-oprichter van ons Comité van Waakzaamheid.

Arthur Graaff

Elma Drayers column in de Volkskrant van vrijdag 25 november 2016 roept het beeld op dat Nederland zich nauwelijks heeft verzet tegen de nazis en dat Cleveringa wel eerbaar, maar ook halfhartig was. Beide zijn totaal niet waar.

Drayers slechtgekozen citaat uit Cleveringas rede, in 2015 nog uitgeroepen tot Beste speech van Nederland, beschadigt Cleveringa. Je kunt hem nooit op deze manier misbruiken om te bewijzen dat Nederlanders laf, lauw of meegaand met de nazi’s waren. Hem als een van de eersten juist niet. In de alinea vóór Drayers foutgebruikte citaat protesteert hij namelijk vol vuur tegen het ontslag van de Joodse hoogleraar mr. E.M. Meijers, zoals zijn hele rede één groot vurig protest is:

Maar in de faculteit, die blijkens haar doelstelling gewijd is aan de betrachting van de rechtvaardigheid, mag toch deze opmerking niet achterwege blijven: in overeenstemming met Nederlandsche tradities verklaart de Grondwet iederen Nederlander tot elke landsbediening en tot de bekleeding van elke waardigheid en elk ambt benoembaar, en stelt zij hem, onafhankelijk van zijn godsdienst, in het genot van dezelfde burgerlijke en burgerschapsrechten.

Volgens art 43 van het Landoorlogsreglement is de bezetter gehouden de landswetten te eerbiedigen sauf empechement absolu.

Wij kunnen het niet anders zien dan dat er geen de minste verhindering voor onze bezetter bestaat Meijers te laten waar hij was. Dit impliceert, dat de wegdringing van zijn plaats op de wijze waarvan ik U mededeeling heb gedaan, en de soortgelijke maatregelen, die anderen hebben getroffen (ik denk onder hen in de eerste plaats aan onze vriend en ambtgenoot David) door ons slechts als onrecht kunnen worden gevoeld. Wij hadden gemeend hiervoor gespaard te mogen en te zullen worden. Het heeft niet zoo mogen zijn.

Daarna volgt pas zijn tweeregelige matiging die Drayer citeert, maar die intussen door vrijwel iedereen erkend is als een formalisme, omdat Cleveringa geen oproep tot opstand heeft willen doen.

Meeste verzet

Kort en goed: Nederland heeft van alle door de nazis bezette landen relatief het meeste burgerlijk verzet geboden, hoewel het Russische volk met zijn leger en burgers natuurlijk het meest heeft bijgedragen en geleden.

De Nederlandse houding heeft niet alleen te maken met goedheid of altruïsme, maar zeker ook met onze vergaande eigenwijsheid. Van die eigenwijsheid geeft ook Drayer blijk, maar op een verkeerde manier. Zij vergist zich deerlijk, en wat Cleveringa betreft pijnlijk.

Hier nog wat concrete cijfers, grotendeels van het NIOD:

– oorlogsdoden in Nederland: 275.000 (België: 88.000) op een bevolking van 8,5 miljoen

– onderduikers: 350.000, verzorgd door zon 600.000 volwassenen, dus bijna 1 miljoen volwassen Nederlanders betrokken bij de onderduik

– dwangarbeiders: 500.000, van wie er 50.000 stierven in gevangenschap

– een dorp als Aalten: op 10.000 inwoners 2000 onderduikers (bezoek het plaatselijk museum!), dus één onderduiker op elke vijf inwoners

– dan zes stakingen:

23 november 1940 ongeveer 100 Delftse studenten;

26 november 1940 met 200 Leidse studenten;

25 en 26 februari 1941 Februaristaking in Amsterdam, Haarlem en t Gooi, met naar schatting 120.000 stakers en 9 doden;

april-mei 1943 grote staking vooral in Oost-Nederland;

24 maart 1943 de landelijke artsenstaking;

17 september 1944 de grote spoorwegstaking.

De Februaristaking was overigens uniek in bezet Europa.

En dan nog de curieuze luchtslag boven Nederland: op 10 en 11 mei 1940 schakelden Nederlandse militairen ruim 500 vijandelijke vliegtuigen uit, een record dat nooit meer ergens gebroken is (of zal worden). Hoezo lauwheid’?

Meeste Jodenredders

En wat te denken van Yad Vashem? Nederlanders ontvingen tot nu toe in totaal 5516 onderscheidingen van de staat Israël voor het redden van Joden (Yad Vashem). Er bestaat geen enkel land ter wereld dat zon hoog percentage Jodenredders heeft: 1 op de 1600 Nederlanders redde Joden. Nummer twee op die lijst is overigens Polen met 1 op de 5100 inwoners, en zo steeds minder.

Uitsluitend in Nederland kregen verder twee groepen van Yad Vashem een onderscheiding: het Drentse dorp Nieuwlande met wethouder en verzetsleider Johannes Post vanwege de collectieve opzet van hun onderduik, en de Februaristakers die eveneens collectief die onderscheiding kregen.

Ten slotte nog enkele vooraanstaande verzetsmensen, pro memorie. Het is een top tien, maar het zijn er vele tienduizenden geweest.

1. tante Truus Wijsmuller-Meijer uit Amsterdam: organiseerde de redding van 10.000 Joodse kinderen; onderhandelde met Eichmann zelf

2. Johannes Post uit Nieuwlande: pleegde overvallen voor etensbonnen, bevrijdde gevangenen, doodde niemand

3. tante Riek, oftewel Helena Kuipers-Rietberg uit Winterswijk: verzetsvrouw die begon met de landelijke organisatie van de onderduik

4. prof. pater Titus Brandsma OFM uit Nijmegen: riep katholieken openlijk op tot verzet tegen de nazi’s

5. Corrie ten Boom uit Haarlem: met haar familie hielp ze tientallen Joden, steunde honderden verzetsmensen

6. Walraven van Hall uit Zaandam: de financier van het verzet, volkomen geweldloos

7. Johannes Boogaard uit Hoofddorp: de boer die met zijn familie 300 Joden bij zich liet onderduiken

8. Sally Dormits uit Rotterdam: een onverschrokken Joodse verzetsstrijder

9. prof. R. Cleveringa uit Leiden: vanwege zijn rede tegen de Jodenvervolging, de beste Nederlandse speech ooit

10. Hannie Schaft uit Haarlem: pleegde onder meer moordaanslagen op 4 nazi’s.