Gesprek met Roel Walraven (2) Reacties op de vluchtelingenstroom

In dit tweede van drie gesprekken beantwoordt Roel Walraven, lid van het Comité van Waakzaamheid, vragen van onze redactie over de reacties op de vluchtelingenstroom van de kant van de regering, de linkse oppositie en de vakbeweging. Ook het nuttige werk van de vele vrijwilligers in ons land komt aan de orde.

Wat is je oordeel over de opstelling van de regering tegenover de vluchtelingen?

Vluchtelingen SyrieDe regering is duidelijk niet eensgezind en tussen het optreden van Rutte en van Asscher zit een groot verschil.

Rutte kunnen we kwalijk nemen dat hij hetzelfde doet als Wilders. Die riep toen over de Marokkanen: ‘Minder, minder’. Minstens zo erg is het wat Rutte zegt: ‘Als deze stroom zo doorgaat, kunnen we de sociale voorzieningen niet meer betalen.’ Daarmee geef je aan de mensen het signaal af: ‘Dan dus maar niet zoveel vluchtelingen opvangen, hè?’

Dan kunnen mensen zeggen: ‘Dit kan ons onze sociale voorzieningen kosten. We hebben geen werk voor ze en ook onze eigen mensen kunnen al geen woningen krijgen.’ Enzovoort. Die laatste redenering klopt trouwens niet, want vanaf de Tweede Wereldoorlog hebben we al woningnood en toen waren er nog helemaal geen vluchtelingen.

Maar Rutte zegt wel meer rare dingen, zoals ‘Wij zijn in oorlog’. Ook dat is een heel gevaarlijke tendens.

Zie je nog een aparte positie voor GroenLinks en/of de SP? Wat kunnen we daarvan nog verwachten?

GroenLinks zegt nog wel wat, vanuit de humane hoek. Maar ik heb een stukje in de Volkskrant gelezen van Tineke Bennema, die bij ons in het Comité heeft gezeten en ten aanzien van de vluchtelingen op zichzelf een goede invalshoek heeft. Ze schrijft iets van: ‘Onze parlementaire democratie in de beste van de wereld. In het Midden-Oosten en elders moet ook zo’n soort democratie komen.’

Nou, dat is een heel merkwaardige redenering. Want werkt onze democratie wel zo goed? En, los daarvan, kun je die exporteren naar het Midden-Oosten? Want daar zijn de omstandigheden heel anders. In die landen is soms een heel volk in de minderheid. Wil je zo’n land bij elkaar houden, dan moet het land daarvoor zélf een andere vorm vinden. Dat kunnen wij niet voor ze doen. Waarom denken wij altijd de beste te zijn?

En de SP, die zwijgt. Ik denk dat daar twee dingen spelen. Ze zijn bang dat ze kiezers verliezen, want zij hebben veel wankelmoedige kiezers die switchen kunnen naar Wilders, op de andere flank. En ik sluit ook niet uit dat er bij de SP katholieke invloeden nog een rol spelen. Want we krijgen nu wel een andere groep mensen met een ander geloof binnen.

De FNV heeft nog altijd 1,1 miljoen leden. Wat moet volgens jou de vakbeweging bijdragen?

De vakbeweging moet internationale solidariteit propageren, als dat lukt. Voor het kleine eigen belang is altijd geweldig veel interesse, maar voor het grote belang nauwelijks. Dat geldt voor de hele arbeidersbeweging. Internationaal hoor je toch eigenlijk niks.

Wat de FNV in eigen land heeft gedaan met de schoonmakers, dat waren in hoofdzaak mensen van buitenlandse afkomst. De vakbeweging moet proberen meer mensen te organiseren door voor hun belangen op te komen, maar ik denk dat het onvermijdelijk is dat zij ook hun eigen belangengroepen zullen hebben. Daar is niets op tegen.

Hoe denk je over de onderlinge solidariiteit binnen de bewegingen en de samenwerking tussen ouderen en jongeren?

Ik woon nu de bijeenkomsten bij van de huurderscommissies van Stadgenoot en daar komen altijd zo tegen de honderd mensen, maar wel in hoofdzaak ouderen. Jongeren zijn bijna niet te organiseren op dit gebied, dat is een heel ingewikkeld punt. Alleen bij echte bewegingen, zoals met het klimaat en andere manifestaties, komen er veel jongeren op af. Maar die hebben dan weer geen zin in geouwehoer.

Overal in het land zijn vrijwilligers in de weer rond de vluchtelingen. Moeten we het van die beweging van onderop hebben?

Ja, dat zal wel moeten, dat is het enige. Want als je nu aan de mensen vraagt ‘Hoe zou je willen dat de wereld eruitziet?’, dan hebben ze geen antwoord. Dat is het grote probleem.

Er is wel geroepen: ‘Gelukkig zijn de ideologieën weg’, maar dat is helemaal niet gelukkig. Wij hadden voorheen nog een beeld van hoe we de wereld wilden zien en vertrokken vanuit verschillende hoeken daarnaartoe, en dat is weggevallen.

Kijk, ik ben nog altijd voor het socialisme, wat wil zeggen dat ik tegen het kapitalisme ben. Dat lijdt geen twijfel. Maar ik zeg er tegelijkertijd bij dat ik in deze tijd alleen maar iets hoor over ‘liberalisme’. Dat is een term om mensen tevreden te stellen, om ze het idee te geven dat ze vrij zijn. En dat liberalisme bestaat niet. Het kapitalisme is niet liberaal, want zelfs die vrije markt is allang geen vrije markt meer.

De ‘vrije markt’ wordt gedomineerd door de multinationals. Je mag wel een winkeltje opzetten, maar dan moet je wel de producten van Unilever verkopen, anders heb je geen bestaansrecht.

Dus dat van die ‘vrije markt’ is gelul, hè? We zullen het moeten hebben van de beweging van onderop.