Van de noodtoestand een deugd maken. Israëls export van repressietechnieken

Kees van der Pijl

Jeff Halper leidt het Israëlische Comité tegen Huizensloop (vaste straf voor de families van Palestijnen die van verzetsdaden worden verdacht). Zijn War Against the People laat de lezer achter met het gevoel dat effectief verzet tegen een moderne staat eigenlijk ondenkbaar is geworden. Het is een catalogus van wat er vandaag de dag in Israël, wereldmarktleider op dit gebied, te koop is om een bevolking eronder te houden.

Israël wordt over de hele wereld voor zijn bezettingspolitiek veroordeeld, en dat in toenemende mate. Toch heeft het diplomatieke betrekkingen met 157 landen en militaire en veiligheids-overeenkomsten spelen daarin een belangrijke rol. Deze tegenstrijdheid is te verklaren uit het feit dat regeringen steeds meer moeite hebben om hun bevolking de gevolgen van een in crisis verkerend kapitalisme door de strot te duwen. Er wordt een nieuw soort oorlogen gevoerd die in wezen tegen de bevolking zijn gericht, al heten ze anders: de oorlog tegen de terreur, tegen de misdaad, tegen de armoede, tegen drugs.

Deze oorlogen zullen nooit gewonnen worden en dat is ook niet de bedoeling. Ze zijn onderdeel van een proces waarin een nieuw soort maatschappij wordt gecreëerd waarin oppositie in feite onmogelijk wordt.

In het begin van de twintigste eeuw waren zo’n 80 tot 90 procent van de slachtoffers van oorlog militairen; vandaag de dag is bijna hetzelfde percentage slachtoffers burger. Steeds meer verplaatst het geweld zich, mèt de mensen zelf, naar de groeiende steden. Naarmate staten er minder in slagen de bevolking door welvaart en bestaanszekerheid aan zich te binden, moeten ze meer hun toevlucht zoeken in ‘pacificatie’, permanente repressie.

Permanente noodtoestand

Onder die omstandigheden worden oorlog en geweld structureel ingebouwd in de bestaande verhoudingen. De permanente noodtoestand is nodig om de bovengenoemde ‘oorlogen’ te voeren, maar genereert zelf een toestand van dwang en geweld waar geen einde aan komt. En daarmee komt Israël in beeld, want dat is nu precies wat het land al bijna een halve eeuw doet in de bezette gebieden, en eigenlijk sinds de stichting van de staat Israël. Veel van de methodes waarmee het de Palestijnen eronder houdt, heeft Israël dan ook overgenomen van het Britse koloniale gezag.

Landen waar de heersende oligarchieën moeite hebben zich te handhaven kunnen in Israël terecht om de nodige expertise te verwerven. Mislukte staten, ‘failed states’, zijn vanuit dit oogpunt helemaal geen mislukking, aldus Halper, maar extreme voorbeelden van wat de permanente noodtoestand inhoudt. Vandaar dat Midden-Amerika in de jaren 80 een van de eerste regio’s was waar Israël op grote schaal hielp met het toepassen van geavanceerde repressietechnieken, zoals opsporen en martelen van activisten, kantonnering van bevolkingsgroepen, alsmede psychologische oorlogvoering en surveillance. Afrikaanse machthebbers die zich verrijken door uitverkoop van grondstoffen hebben hun eigen Israëlische specialisten in dienst om te helpen de bevolking daarbij op afstand te houden.

Deze technieken dringen steeds meer in de ontwikkelde wereld door. De manier waarop in de VS werd afgerekend met de Occupy Wall Street beweging is een voorbeeld van de keiharde respons van een gemilitariseerd politie-apparaat, en ‘Ferguson’ herinnert eraan dat de etnische component van de onderdrukking, en dus het profileren van potentieel gevaarlijke groepen, een belangrijk onderdeel is van de nieuwe politiepraktijk. Ook bij ons is die trend waarneembaar. Immers, de traditionele oppositie, laten we zeggen linkse partijen en vakbonden, heeft inmiddels plaatsgemaakt voor immigranten, ‘moslims’, de werkende armen, gemarginaliseerde minderheden, en allerlei andere groepen. Aan hen wordt het verlangen toegedicht, de Westerse beschaving te gronde te willen richten, net zoals de Palestijnen verondersteld worden, Israël van de kaart te willen vegen.

De centrale gedachte van wat Halper noemt de global matrix of control is dat bij het eerste teken van verzet maximaal geweld wordt ingezet, zoals het recente Israëlische besluit dat stenengooiende Palestijnse jongeren ter plekke doodgeschoten mogen worden. Alles om mensen iedere illusie te ontnemen dat ze zich uit hun benarde toestand kunnen bevrijden. Het zonder waarschuwing liquideren van terreurverdachten, zoals de Braziliaan Jean Charles de Menezes die in 2005 in de Londense ondergrondse met zeven schoten in het hoofd werd omgebracht hoewel hij alleen maar op weg was naar zijn werk, komt rechtstreeks uit Israël.

Halper laat niet na te vermelden dat zelfs waar Israël zijn meest meedogenloze gezicht laat zien, zoals in Gaza, het niet tot een werkelijke ‘pacificatie’ is gekomen. Er blijft met andere woorden een menselijke factor die zelfs de meest futuristische repressietechniek niet kan onderdrukken.

Halper, Jeff. 2015. War Against the People. Israel, the Palestinians and Global Pacification. London: Pluto Books.